Kurs letni "El hecho religioso en la España actual" (Społeczeństwo obywatelskie, religijność i edukacja w dzisiejszej Hiszpanii) zajmuje się, w sposób interdyscyplinarny, historyczną rolą i prawno-politycznym, socjologicznym i kulturowym rozważaniem faktu i doświadczenia religijnego w Hiszpanii.
W roku akademickim 2020-2021 profesorowie z Uniwersytetu Complutense w Madrycie i niektórzy inni współpracownicy z Wydziału Badań Fundacji Europejskiej Społeczeństwo i Edukacja zajęli się w sposób interdyscyplinarny historyczną rolą oraz prawno-politycznym, socjologicznym i kulturowym rozważaniem faktu i doświadczenia religijnego w Hiszpanii. Jest to badanie, w którym miałem okazję uczestniczyć przez ten czas i które, jak szczerze wierzę, może mieć ciekawe znaczenie.
Celem jest zajęcie się w sposób naukowy i systematyczny, z dala od dialektycznej walki naznaczonej przez ideologie, faktem religijnym w dzisiejszym społeczeństwie hiszpańskim. Rygorystyczne, trwające ponad rok badanie, które może pomóc rzucić światło na stale aktualny temat.
Letni kurs, organizowany w El Escorial przez Uniwersytet Complutense, stanowi ważny kamień milowy w rozwoju tych studiów. Jak zaznaczają organizatorzy, "spotkanie to prezentuje i omawia wyniki tych kierunków badań w kontekście polityki inkluzyjnej Agendy 2030 oraz znaczenia edukacji we wzajemnym wpływie pomiędzy religijnością jednostek i społeczeństwa, a także skutków tego wpływu na tworzenie zdolności kulturowych, obywatelskich i relacyjnych".
Prawdą jest, że musimy nabrać nieco dystansu, aby móc prowadzić właściwy dialog na temat tych kwestii, które, gdy są stawiane na arenie politycznej, są trudne i tworzą napięcia, ale gdy są rozpatrywane w środowisku uniwersyteckim, tworzą przestrzeń dla dialogu i zdrowego kontrastu myśli. I to niewątpliwie powinien być prawdziwy duch uniwersytecki.
Uniwersytet jako instytucja i duch uniwersytecki, który powinien kształtować się w tych z nas, którzy przeszli przez jego sale wykładowe, powinien wnosić do naszego społeczeństwa takie wartości, jak szczere poszukiwanie prawdy, szacunek dla idei innych, ponieważ jest to oznaka szacunku dla każdej osoby i jej wolności, wspólna praca i poszukiwanie wspólnego dobra oraz autentyczne powołanie do służby społeczeństwu.
Uznajmy jednak, że w dużym stopniu Uniwersytet rozmył tę tożsamość i stał się "maszynką do zdobywania stopni naukowych", która następnie zapewnia dostęp do rynku pracy. To utowarowienie ducha uniwersytetu jest, moim zdaniem, jedną z przyczyn jego malejącego prestiżu i wpływu w społeczeństwie, który powinien być przede wszystkim moralny i intelektualny i nie może być mierzony jedynie w kategoriach efektywności.
Regeneracja społeczeństwa wymaga również powrotu Uniwersytetu do swoich korzeni jako kolebki wiedzy, jako "alma mater", jak ją kiedyś określano, matki karmiącej swoją wiedzą wszystkich nas, którzy uczestniczą w jej życiu. Ten rodzaj kursu odzyskuje tego ducha uniwersyteckiego i wprowadza nas wszystkich w postawę pełnego szacunku słuchania i konstruktywnego dialogu, aby podejść, przy tej okazji, do faktu religijnego oraz jego wartości osobistej i społecznej.
W tym sensie jest paradygmatyczne i znaczące, że instytucja, Uniwersytet, która zrodziła się z samego Kościoła i jest jedną z najbogatszych projekcji historycznej i kulturowej aktualności wiary, powinna być scenerią dla tej refleksji nad tym samym faktem religijnym i jego aktualnością w dzisiejszej Hiszpanii.
