Tradycje dni świętych w Polsce. Grób Pański

Grób Pański, tradycja, która rozpoczyna się pod koniec liturgicznego obchodu Męki Pańskiej w Wielki Piątek, a także święconka, czyli błogosławienie pokarmów w Wielką Sobotę, to dwie najgłębiej zakorzenione tradycje w Polsce.

Picture of Ignacy Soler

16 de kwiecień de 2022

5 min de lectura
poland_tomb reż.

Polska jest naprawdę inna. To turystyczne hasło użyte w latach 60. ubiegłego wieku można powiedzieć, że jest bardzo realne w kraju św. Jana Pawła II, jeśli chodzi o praktykowanie wiary chrześcijańskiej przez wiernych.

W miniony Wielki Czwartek byłem głęboko poruszony celebracją eucharystyczną Mszy Świętej Chryzmatycznej we współkatedrze diecezji warszawsko-praskiej o godzinie dziesiątej rano. Liturgia była bardzo starannie przygotowana, z Gloria, Sanctus i Angus Dei z Mszy de Angelis, a także ze śpiewem Pater Noster w języku łacińskim. Cała nawa kościoła Santa María de la Victoria była pełna księży, naliczyłem ich ponad sześćset, wielu z nich bardzo młodych, wszyscy w sutannach i ubrani w alby i białe stuły.

Można było odczuć pobożność przeżywaną z naturalnością tego, kto się modli. Wśród koncelebransów, którzy są w prezbiterium, jest trzech kapłanów obchodzących pięćdziesięciolecie kapłaństwa, jedenastu z trzydziestu jeden, którzy otrzymali święcenia w Warszawie 28 maja 1972 roku razem z błogosławionym męczennikiem Jerzym Popiełuszką, jest też ponad dwudziestu kapłanów obchodzących srebrny jubileusz kapłaństwa. Wszyscy z zaciśniętymi rękami, jakby byli dziećmi pierwszokomunijnymi.

Przyszła mi do głowy myśl, że my księża, kiedy celebrujemy lub koncelebrujemy, nie wiemy, gdzie położyć ręce w czasie uroczystości. Najprostszą i najbardziej pobożną rzeczą jest trzymanie ich razem, jak to robiło tak wielu pobożnych księży w przeszłości, a niektórzy robią to do dziś. Przynajmniej we współkatedrze Santa María de la Victoria widziałem dziś tylu młodych wielebnych, a z tych z siwymi włosami, z rękami pobożnie złączonymi na znak modlitwy.

Modliliśmy się szczególnie o zakończenie wojny na Ukrainie, a czyniliśmy to w tym kościele jako wyraźne życzenie biskupa Romualda. Aby Święta Maryja, która obroniła Warszawę przed wojskami sowieckimi w 1920 roku, czyli w tzw. Cudzie nad Wisłą, mogła dziś bronić Kijowa i Ukrainy przed "rosyjską operacją wojskową".

Grób Pański. Grób Pański

Tak, Polska jest inna i chciałbym teraz skomentować dwa zwyczaje wprowadzone do liturgii Kościoła w Polsce, które odpowiadają na powszechną wolę wiernych.

Mam na myśli to, co w języku polskim nazywamy "Grobem Pańskim" - grobem Pańskim, na zakończenie liturgicznego obchodu Męki Pańskiej w Wielki Piątek, a także "święconki".

polska grób 2

Jakiś czas temu powiedziałem, że aby lepiej zrozumieć Kościół w Polsce trzeba znać znaczenie i wartość dwóch słów w społeczeństwie - kolenda i plebania - a teraz chciałbym dodać jeszcze dwa słowa specyficzne dla Wielkanocy - Grób Pański i Święconka.

Na zakończenie liturgii Wielkiego Piątku rozpoczyna się to, co nazywane jest "Grobem Pańskim". Z Najświętszym Sakramentem w Monstrancji odbywa się procesja i jest on umieszczany w przygotowanej kaplicy, w której obok wielu różnych motywów z życia religijnego, społecznego i politycznego kraju i świata, zawsze znajduje się przedstawienie Pana leżącego martwego. Obok umieszcza się monstrancję okrytą białym welonem. Na straży stoją żołnierze lub strażacy.

Godziny otwarcia zależą od poszczególnych parafii. W piątek do północy, a w sobotę od wczesnych godzin do godziny przed rozpoczęciem Wigilii Paschalnej. W tym czasie wierni przychodzą do kościoła na modlitwę i kontemplację tajemnicy śmierci Pana w grobie wraz z adoracją Najświętszego Sakramentu. W ciągu moich długich lat pobytu w Polsce przekonałem się o teologicznym znaczeniu tego popularnego zwyczaju.

Święconka. Błogosławieństwo żywności

W każdą Wielką Sobotę zakorzeniłem też tradycję, jak to czyni tak wiele polskich rodzin, odwiedzania Grobu Pańskiego w różnych kościołach i, również w Wielką Sobotę, udawania się na błogosławieństwo pokarmów, czyli na "Święconkę", o czym poniżej wyjaśnię, na czym polega ten zwyczaj, również "fuori norme". Najpierw jednak chciałbym wyjaśnić, że dniem w roku, w którym najwięcej wiernych idzie do kościoła, jest dzień, w którym nie sprawuje się liturgii - Wielka Sobota. Naprawdę, Polska jest inna.

Przed laty, gdy mieszkałem w Krakowie, aragoński program telewizyjny pt. Aragonese na całym świecieRealizatorzy programu ze zdumieniem obserwowali tłumy rodzin na ulicach z koszami żywności w kościołach, aby otrzymać błogosławieństwo księdza wraz z krótką homilią. Realizatorzy programu ze zdumieniem obserwowali tłumy rodzin na ulicach z koszyczkami z jedzeniem, które przychodziły do kościołów, aby otrzymać błogosławieństwo księdza wraz z krótką homilią wyjaśniającą znaczenie święta Wielkiej Nocy. Ilekroć słuchałem tych małych rozmów, stwierdzałem, że stanowią one imponującą katechezę mistagogiczną.

polska_żywność_błogosławieństwo

Podstawowym założeniem jest to, że wierni uczestniczą w liturgicznych obchodach Wielkanocy i że napełniają się radością nie tylko w kościele, ale także w swoich domach. Przywołuje się obecność Zmartwychwstałego Pana, aby cała rodzina zasiadła razem do spożywania pierwszych pokarmów Wielkiej Niedzieli razem z Panem. A jako znak używa się pokarmu, który został zabrany w koszyku do błogosławienia dzień wcześniej, czyli w Wielką Sobotę.

Święconka to tradycja w kilku krajach katolickich, w tym na całym terytorium Polski, polegająca na błogosławieniu różnych produktów spożywczych w Wielką Sobotę. Żywność, taka jak mięso, chleb, jajka, sól itp. umieszczana jest w wiklinowych koszach i zanoszona do kościołów, gdzie księża błogosławią ją podczas specjalnego nabożeństwa. Pobłogosławione pokarmy spożywane są następnego dnia rano podczas uroczystego śniadania wielkanocnego.

Błogosławieństwo udzielane przez kapłana mniej więcej brzmi: "Panie Jezu, w przeddzień swojej męki i śmierci wysłałeś apostołów, aby przygotowali Paschę, a w dniu swojego zmartwychwstania zasiadłeś do stołu ze swoimi uczniami. Prosimy Cię, abyś pozwolił nam doświadczyć swojej obecności w wierze podczas śniadania wielkanocnego w naszych domach. Ty, który jesteś żywym Chlebem, który zstąpiłeś z nieba i dajesz życie światu, pobłogosław + ten chleb, jak pobłogosławiłeś bochenki, które dałeś do jedzenia tym, którzy Cię słuchali na pustyni. Baranku Boży, Ty, który obmyłeś świat z grzechu, pobłogosław + to mięso i wszystkie pokarmy, które będziemy spożywać na pamiątkę baranka paschalnego, tak jak udzieliłeś błogosławieństwa wszystkim pokarmom, które jadłeś z Apostołami podczas Ostatniej Wieczerzy. Chryste, nasze życie i zmartwychwstanie, pobłogosław + te jajka, znak nowego życia, abyśmy dzieląc się nimi, my również mogli dzielić wzajemną radość z Twojej obecności. Otwórz oczy i serca tych, którzy cierpią z powodu pandemii lub wojny, pomóż tym, którzy służą ubogim oraz sprawie pokoju i sprawiedliwości na świecie. I tak niech wszyscy cieszymy się wieczną ucztą w domu Ojca, gdzie żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

¿Te ha gustado? Compártelo

Viajes del Papa

To się dzieje...

Holywins: una alternativa alegre y católica a Halloween

Redakcja Omnes

El milagro de la nieve

El «milagro de la nieve» que hoy recuerda Santa María la Mayor

Teresa Aguado Peña

pensamiento político san agustín

¿Cuál es el pensamiento político de san Agustín?

Santiago Leyra Curiá

PapieżWniebowzięcieDziewicyCastelgandolfo

Papież śpiewa o miłości i czystości duszy w Wniebowzięciu Maryi

Francisco Otamendi

Eclipse

María, el eclipse y la ceguera de amor

Antonio Moreno