Humanizm Dantego, wciąż aktualny i ważny dzisiaj

W 700. rocznicę śmierci Dantego papież Franciszek zastanawia się nad spuścizną kulturową i duchową pozostawioną przez florenckiego pisarza.

Picture of Giovanni Tridente

26 de marzec de 2021

4 min de lectura
dante candor lucis aeterne

W 700. rocznicę śmierci wielkiego poety Dantego Alighieri, autora słynnej Boskiej Komedii, w dniu, w którym Kościół obchodzi uroczystość Zwiastowania Pańskiego, papież Franciszek podpisał nowy list apostolski, w którym zastanawia się nad aktualnością i znaczeniem dla dzisiejszej ludzkości spuścizny kulturowej i duchowej pozostawionej przez florenckiego pisarza.

Jest on zatytułowany. Candor Lucis aeternae (Promień Wiecznej Światłości) właśnie w nawiązaniu do wcielenia odwiecznego Słowa Bożego w łonie Maryi Dziewicy i w hołdzie włoskiemu poecie, który swoim dziełem potrafił wyrazić "lepiej niż wielu innych", "głębię tajemnicy Boga i miłości".

Na kilkunastu stronach papież Franciszek dokonuje przeglądu przesłania nadziei, roli miłosierdzia, drogi wolności, tajemnicy Trójcy Świętej, autorytetu kobiety i wyjątkowości każdego stworzenia, które wyłaniają się z dzieła poety, przekazanego do naszych czasów, w tym, że wymagają ponownego odkrycia i umocnienia.

Z listu apostolskiego jasno wynika, że jest on autorem bardzo cenionym i nie przypadkiem papież Franciszek już od pierwszych słów określa go mianem "proroka nadziei", tym bardziej, że z powodu dramatycznych wydarzeń, które musiał przeżyć, nigdy nie zrezygnował i nie poddał się niesprawiedliwości, hipokryzji, arogancji czy egoizmowi.

Skarb kulturowy i moralny

Poza aspektem biograficznym ważne dla Papieża Franciszka jest jednak to, że dostęp do całego dzieła Dantego powinien być dla nas, ludzkości dzisiejszej, bodźcem do odbycia "drogi życia i wiary w sposób świadomy", obejmując cały przekazany przez niego skarb kulturowy, religijny i moralny.

Dziedzictwo, które przede wszystkim - czytane, komentowane, studiowane, analizowane - musi być "słuchane" i "naśladowane", pisze papież Franciszek, aby w pełni zaspokoić "nasze człowieczeństwo, pozostawiając za sobą ciemne lasy, w których tracimy łożysko i godność".

A jaka byłaby spuścizna, którą autor Boskiej Komedii pozostawił ludzkości, liczącej obecnie siedem wieków?

U korzeni Europy

Zdaniem papieża Franciszka dzieło Dantego jest przede wszystkim "integralną częścią naszej kultury, przenosi nas z powrotem do chrześcijańskich korzeni Europy i Zachodu". Jest to zatem bogactwo ideałów i wartości, które także dzisiaj sam Kościół i społeczeństwa obywatelskie "proponują jako podstawę ludzkiego współżycia, w którym wszyscy możemy i musimy uznać się za braci i siostry".

Dante - pisze Ojciec Święty - "umie dogłębnie czytać ludzkie serce i w każdym, nawet w najbardziej odrażających i niepokojących postaciach, umie odkryć pragnienie osiągnięcia pewnego szczęścia, pełni życia". Jest to proces, który powstaje najpierw w formie autobiograficznej, a następnie rozszerza się na każdą inną osobę, która ma pragnienie znalezienia "prawdy, odpowiedzi na whys and wherefores istnienia".

Wolność i miłosierdzie

Kolejnym aspektem, na który należy zwrócić uwagę w twórczości florenckiego poety, jest kwestia wolności, fundamentalnie związanej także z Bożym miłosierdziem, jako warunku "zarówno życiowych wyborów, jak i samej wiary". Człowiek jest w istocie swej wolny i nawet te pozornie nieznaczące gesty codzienności "mają zasięg wykraczający poza czas", rzutowany na wymiar wieczny.

Papież Franciszek podkreśla następnie treść "przebóstwienia" obecną w Boskiej Komedii, centralność tajemnicy Wcielenia, która tak się składa, że znajduje się w centrum i zasadniczym rdzeniu całego poematu. W ujęciu Dantego, krótko mówiąc, "ludzkość, w swojej konkretnej rzeczywistości, ze swoimi codziennymi gestami i słowami, ze swoją inteligencją i afektami, ze swoim ciałem i emocjami, zostaje wyniesiona do Boga", gdzie znajduje swoje pełne i ostateczne spełnienie, "cel całej swojej podróży".

Kobiety jako przewodniczki

W Candor Lucis Aeternae papież Franciszek podkreśla również centralną rolę kobiet w Komedii: Maryi, Beatrycze i Łucji. Znacząca obecność kobiety, która wykonuje dzieło wstawiennictwa i prowadzenia: "Maryja, Matka Boża, postać miłosierdzia; Beatrycze, symbol nadziei i św. Lucy, obraz wiary". Potwierdzając, że to miłość podtrzymuje na drodze życia i prowadzi do zbawienia, do odnowienia życia, a więc do szczęścia.

Jest wreszcie nawiązanie do świętego z Asyżu, którego imię nosi papież, wybranego jako postać spośród wielu świętych, którzy na drodze Dantego osiągnęli pełnię swojego życia i powołania. Franciszka - pisze Papież - Dante wykazuje "głęboką harmonię", polegającą na wyjściu poza własną przestrzeń i własne "zwyczaje", aby dotrzeć do ludzi, przy czym ten pierwszy idzie wśród ludzi i głosi kazania w wioskach, ten drugi używa języka ludu - wulgarnego. Nie mówiąc już o "otwartości na piękno i wartość świata stworzeń", którą obaj zawsze preferowali.

Nadawanie treści komunikatom o wolności

Na temat piękna List Apostolski kończy się wyraźną zachętą dla artystów, by "dali głos, oblicze i serce, by nadali formę, barwę i dźwięk poezji Dantego", aby udało im się przekazać, tak jak on, najgłębsze prawdy o człowieku, głosząc "orędzie pokoju, wolności i braterstwa".

Wezwanie, które staje się jeszcze bardziej naglące w szczególnym momencie historycznym, w którym żyje ludzkość, naznaczona wieloma cieniami i sytuacjami, które ją degradują, pozbawiona wiary i perspektyw na przyszłość. Dzięki Dantemu, "prorokowi nadziei i świadkowi ludzkiego pragnienia szczęścia", możemy zatem otrzymać prawdziwą pomoc, aby nadal iść "z pogodą ducha i odwagą w pielgrzymce życia i wiary", radośnie i w pokoju.

¿Te ha gustado? Compártelo

Viajes del Papa

To się dzieje...

Holywins: una alternativa alegre y católica a Halloween

Redakcja Omnes

El milagro de la nieve

El «milagro de la nieve» que hoy recuerda Santa María la Mayor

Teresa Aguado Peña

pensamiento político san agustín

¿Cuál es el pensamiento político de san Agustín?

Santiago Leyra Curiá

PapieżWniebowzięcieDziewicyCastelgandolfo

Papież śpiewa o miłości i czystości duszy w Wniebowzięciu Maryi

Francisco Otamendi

Eclipse

María, el eclipse y la ceguera de amor

Antonio Moreno