W marcu 2020 roku \u015bwiat patrzy\u0142 w os\u0142upieniu, jak COVID-19 pozostawia W\u0142ochy w tyle. Szpitale bez \u0142\u00f3\u017cek dla chorych, struktura zdrowotna na skraju za\u0142amania, zgony liczone w tysi\u0105cach i rz\u0105d przyt\u0142oczony konsekwencjami gospodarczymi spowodowanymi przez wirus, kt\u00f3rego pochodzenie nie jest dobrze znane, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o jego globalnych reperkusjach.<\/p>\n\n\n\n
Wiele kraj\u00f3w, w tym Stany Zjednoczone (USA), uwa\u017ca\u0142o, \u017ce dramat podobny do w\u0142oskiego nie wydarzy si\u0119 w ich granicach, a je\u015bli ju\u017c, to b\u0119dzie jak zwyk\u0142a grypa, mo\u017cliwa do opanowania w ci\u0105gu kilku tygodni. \u0179le obliczyli. Prawie rok po pierwszych ogniskach COVID-19, w Wuhan, a nast\u0119pnie we W\u0142oszech, na \u015bwiecie odnotowano ponad 109 milion\u00f3w zaka\u017ce\u0144 koronawirusem, z czego dwa i p\u00f3\u0142 miliona zmar\u0142o. <\/p>\n\n\n\n
STANY ZJEDNOCZONE S\u0104 \u015aWIATOWYM LIDEREM W LICZBIE ZGON\u00d3W I ZAKA\u017bE\u0143. USA przoduj\u0105 na \u015bwiecie w liczbie zgon\u00f3w i zaka\u017ce\u0144. W po\u0142owie lutego 2021 roku liczba zachorowa\u0144 w tym kraju wynosi\u0142a 28 milion\u00f3w, a p\u00f3\u0142 miliona os\u00f3b nie \u017cyje. Jest to liczba przewy\u017cszaj\u0105ca liczb\u0119 zgon\u00f3w spowodowanych przez wojny ameryka\u0144skie, liczba druga po wojnie domowej w USA. Najbardziej dotkni\u0119te stany to Kalifornia, Teksas, Floryda i Nowy Jork. <\/p>\n\n\n\n
Jak to si\u0119 mo\u017ce dzia\u0107 w najpot\u0119\u017cniejszym kraju \u015bwiata, kt\u00f3ry ma najlepsze szpitale na \u015bwiecie i jest pot\u0119g\u0105 w dziedzinie medycyny i technologii? Aby odpowiedzie\u0107 na to pytanie z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105, potrzeba b\u0119dzie kilku lat. Cz\u0119\u015b\u0107 odpowiedzi pozostanie w r\u0119kach badaczy, lekarzy i naukowc\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b mo\u017cna zaproponowa\u0107 tylko kilka element\u00f3w dla zrozumienia pandemii w USA. Nale\u017c\u0105 do nich reakcja rz\u0105d\u00f3w federalnych i stanowych na ten kryzys zdrowotny. Na szczeblu federalnym i stanowym rz\u0105d USA \u017ale obliczy\u0142 i nie podj\u0105\u0142 wczesnych dzia\u0142a\u0144 zapobiegawczych, nawet gdy by\u0142 na to czas.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze przypadki COVID-19 w Stanach Zjednoczonych wyst\u0105pi\u0142y mi\u0119dzy styczniem a lutym 2020 roku. By\u0142y to osoby, kt\u00f3re by\u0142y w chi\u0144skiej prowincji Hubei (kt\u00f3rej najludniejszym miastem jest Wuhan). Do ko\u0144ca lutego przypadki koronawirus\u00f3w zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 u os\u00f3b, kt\u00f3re nie przebywa\u0142y poza USA. Do po\u0142owy marca transmisja by\u0142a powszechna, a do kwietnia odnotowano w kraju prawie 800 tys. przypadk\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Jedn\u0105 z pierwszych agencji rz\u0105dowych, kt\u00f3ra wykry\u0142a zagro\u017cenie stwarzane przez Covid-19 i podj\u0119\u0142a niezb\u0119dne dzia\u0142ania w celu zapobie\u017cenia katastrofie, by\u0142o ameryka\u0144skie Centrum Kontroli i Prewencji Chor\u00f3b (CDC). Agencja ta jest odpowiedzialna za opracowanie i wdro\u017cenie krajowych dzia\u0142a\u0144 w zakresie zapobiegania i kontroli chor\u00f3b. W\u015br\u00f3d innych dzia\u0142a\u0144, agencja monitorowa\u0142a, \u015bledzi\u0142a i opublikowa\u0142a seri\u0119 zalece\u0144 dotycz\u0105cych zapobiegania i kontroli kowdry. Dokumenty te zosta\u0142y opracowane przez czo\u0142owych lekarzy i naukowc\u00f3w i mia\u0142y na celu przedstawienie informacji, kt\u00f3re mo\u017cna zastosowa\u0107 w r\u00f3\u017cnych kontekstach, np. w szko\u0142ach, miejscach pracy, miejscach publicznych. <\/p>\n\n\n\n
Podobnie jak w innych krajach, zalecano m.in. cz\u0119st\u0105 sanityzacj\u0119 miejsc publicznych, zachowanie dystansu spo\u0142ecznego i stosowanie masek. Bior\u0105c pod uwag\u0119 nowo\u015b\u0107 i powag\u0119 okoliczno\u015bci, CDC wykona\u0142o swoj\u0105 naukow\u0105 i informacyjn\u0105 prac\u0119; jednak federalna w\u0142adza wykonawcza nie potraktowa\u0142a jej zbyt powa\u017cnie.<\/p>\n\n\n\n
Ameryka\u0144ski system wywiadowczy wys\u0142a\u0142 r\u00f3wnie\u017c na pocz\u0105tku 2020 roku raporty do w\u0142adz federalnych i niekt\u00f3rych agencji rz\u0105dowych, ostrzegaj\u0105c o potencjalnej \u015bmiertelno\u015bci koronawirusa w USA. W jednej z notatek wywiadowczych z 30 stycznia 2020 r., przes\u0142anych prezydentowi Trumpowi, stwierdzono: \"To b\u0119dzie najwi\u0119ksze zagro\u017cenie dla bezpiecze\u0144stwa narodowego, przed kt\u00f3rym stoi pa\u0144ska kadencja\". <\/p>\n\n\n\n
Kilka dni p\u00f3\u017aniej prezydent o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce je\u015bli COVID-19 dotar\u0142by na ameryka\u0144sk\u0105 ziemi\u0119, to by\u0142oby to jak zwyk\u0142a grypa i \u017ce \"chi\u0144ski wirus\" nie wp\u0142ynie powa\u017cnie na kraj. W\u00f3wczas by\u0142y prezydent zadowoli\u0142 si\u0119 zamkni\u0119ciem granic USA dla obywateli Chin (p\u00f3\u017aniej mia\u0142a przyj\u015b\u0107 kolej na Uni\u0119 Europejsk\u0105) oraz wprowadzeniem kontroli i monitoringu Amerykan\u00f3w wracaj\u0105cych z Chin do USA.<\/p>\n\n\n\n
Pomimo tego nieskutecznego zarz\u0105dzania pandemi\u0105 na poziomie federalnym, nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ca\u0142a odpowiedzialno\u015b\u0107 spoczywa\u0142a na ameryka\u0144skiej w\u0142adzy wykonawczej. Du\u017c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142y r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u015br\u00f3d 50 stan\u00f3w, kilka przyj\u0119\u0142o drastyczne, obowi\u0105zkowe i trwa\u0142e \u015brodki ograniczaj\u0105ce, w tym Kalifornia (CA) i Nowy Jork (NY). Inne pa\u0144stwa zadowoli\u0142y si\u0119 zaproponowaniem (jako sugestia) protoko\u0142\u00f3w sanitarnych oraz dostarczeniem informacji i test\u00f3w. Do tych stan\u00f3w nale\u017c\u0105 Teksas (TX) i Georgia (GA). W tych miejscach \u015bcis\u0142e zamkni\u0119cie trwa\u0142o zaledwie kilka tygodni. <\/p>\n\n\n\n
Kalifornia i Teksas to stany, kt\u00f3re reprezentuj\u0105 kontrastowy paradygmat ameryka\u0144ski przyj\u0119ty w obliczu pandemii COVID-19. Kalifornia i Teksas to najludniejsze stany w kraju, w kt\u00f3rych mieszka jedna pi\u0105ta wszystkich Amerykan\u00f3w. Reszta pa\u0144stw przyj\u0119\u0142a jaki\u015b model podobny do tych dw\u00f3ch paradygmat\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Dlaczego nie by\u0142o mo\u017cliwe centralne egzekwowanie twardych krajowych \u015brodk\u00f3w ograniczaj\u0105cych i obowi\u0105zkowych protoko\u0142\u00f3w w USA, jak to mia\u0142o miejsce w krajach takich jak W\u0142ochy i Francja? Ze wzgl\u0119du na konfiguracj\u0119 ameryka\u0144skiego systemu politycznego. USA jest federaln\u0105 republik\u0105 konstytucyjn\u0105, kt\u00f3ra dzia\u0142a na zasadzie podzia\u0142u w\u0142adzy, kontroli i r\u00f3wnowagi oraz kontroli s\u0105dowej. Stany ciesz\u0105 si\u0119 suwerenno\u015bci\u0105, a ich najwy\u017cszym prawem jest Konstytucja USA. Kiedy ojcowie za\u0142o\u017cyciele opracowywali go, chcieli unikn\u0105\u0107 systemu monarchicznego w stylu angielskim, gdzie w\u0142adza centralna dominowa\u0142a nad poszczeg\u00f3lnymi jurysdykcjami. <\/p>\n\n\n\n
W latach 1787-1788 przed i w trakcie tworzenia ameryka\u0144skiej konstytucji toczy\u0142y si\u0119 debaty, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do walki mi\u0119dzy federalistami i antyfederalistami. W efekcie powsta\u0142 obecny ameryka\u0144ski system federalistyczny. Tak wi\u0119c w przypadku, gdyby w\u0142adza wykonawcza uchwali\u0142a prawo, kt\u00f3re jaki\u015b stan uzna\u0142 za niedopuszczalne, sprawa trafi\u0142aby do S\u0105du Najwy\u017cszego, kt\u00f3ry ma prawo odwr\u00f3ci\u0107 prawo, uznaj\u0105c je za niekonstytucyjne. <\/p>\n\n\n\n
Jest wi\u0119c bardzo trudne, \u017ce nawet w warunkach najgorszego kryzysu zdrowotnego, jaki kiedykolwiek prze\u017cy\u0142y Stany Zjednoczone, w\u0142adza wykonawcza mo\u017ce wydawa\u0107 ustawy przymusowe, wi\u0105\u017c\u0105ce ca\u0142y kraj (s\u0105 wyj\u0105tki, np. w przypadku wojny). Ponadnarodowe instytucje takie jak Unia Europejska z bankiem centralnym i innymi centralnymi mechanizmami s\u0105 w USA nie do pomy\u015blenia. <\/p>\n\n\n\n
Od momentu narodzin jako stan, Teksas zawsze by\u0142 sceptyczny wobec interwencji rz\u0105du w sprawy prywatne lub w gospodark\u0119. W wielu miastach Teksasu uwi\u0119zienie trwa\u0142o zaledwie kilka tygodni. W rzeczywisto\u015bci gubernator Greg Abbott pozostawi\u0142 decyzj\u0119 o egzekwowaniu \u015brodk\u00f3w sanitarnych (w tym stosowania ochraniaczy na z\u0119by) hrabstwom i miastom. W ten spos\u00f3b Teksas i Georgia wznowi\u0142y dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i handlow\u0105 jaki\u015b czas wcze\u015bniej ni\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 stan\u00f3w. Nie tylko firmy, ale i szko\u0142y wr\u00f3ci\u0142y kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, by rozpocz\u0105\u0107 rok akademicki. W ten spos\u00f3b wiele os\u00f3b powr\u00f3ci\u0142o do stylu \u017cycia opartego na dekoncentracji. <\/p>\n\n\n\n
Co by\u0142o wa\u017cniejsze, zdrowie ludno\u015bci czy zdrowie gospodarki pa\u0144stwa? W tym dylemacie Teksas historycznie opowiedzia\u0142 si\u0119 za tym drugim. Obecnie Teksas jest drugim najbardziej dotkni\u0119tym Covidem stanem w USA. Pierwsze miejsce zajmuje Kalifornia.<\/p>\n\n\n\n
Z kolei Kalifornia wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 jako stan bardziej liberalny, otwarty na interwencje rz\u0105du. By\u0142 to jeden z pierwszych stan\u00f3w, kt\u00f3ry uchwali\u0142 bardzo surowe \u015brodki obowi\u0105zkowego uwi\u0119zienia. Dzi\u015b, prawie rok po pandemii, wiele z tych zasad nadal obowi\u0105zuje. W przeciwie\u0144stwie do innych stan\u00f3w, Kalifornia pozwala tylko niekt\u00f3re rodzaje firm do otwarcia w okre\u015blonych warunkach, na przyk\u0142ad restauracje, kt\u00f3re oferuj\u0105 jedzenie na wynos lub maj\u0105 obszary jedzenia na zewn\u0105trz. <\/p>\n\n\n\n
R\u00f3wnie\u017c edukacja w stanie nadal jest dostarczana online, poniewa\u017c wiele instytucji edukacyjnych nadal nie pozwala studentom na kampusie. Jednym z paradoks\u00f3w jest to, \u017ce pomimo tego, \u017ce Kalifornia podj\u0119\u0142a najbardziej rygorystyczne \u015brodki kontroli i powstrzymywania w kraju, to w\u0142a\u015bnie ten stan znajduje si\u0119 na szczycie listy zaka\u017ce\u0144 i zgon\u00f3w w skali kraju.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
En el mes de marzo de 2020, el mundo contemplaba estupefacto la tragedia que el COVID-19 iba dejando a su paso por Italia. Hospitales sin camas disponibles para los enfermos, una estructura sanitaria al borde del colapso, muertos que se contaban por miles y un gobierno rebasado por las consecuencias econ\u00f3micas provocadas por un virus […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":9345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[36,37],"tags":[538],"class_list":["post-9344","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-america-latina","tag-america","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9344\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}