Idea, \u017ce rz\u0105d powinien opiera\u0107 si\u0119 na zasadach chrze\u015bcija\u0144skich, jest stale atakowana, szczeg\u00f3lnie wielokrotnie podczas debaty na temat wspomaganego samob\u00f3jstwa. Proponowane prawo jest nie tylko niezgodne z zasadami chrze\u015bcija\u0144skimi, ale wielu jego zwolennik\u00f3w sugerowa\u0142o, \u017ce chrze\u015bcijanie nie powinni bra\u0107 udzia\u0142u w debacie lub \u017ce zasady chrze\u015bcija\u0144skie nie powinny determinowa\u0107 naszego stanowiska w tej sprawie.<\/p>\n\n\n\n
Ateistyczno-humanistyczne wezwanie do odsuni\u0119cia Boga od sfery publicznej wydaje si\u0119 dzi\u015b intuicyjnie rezonowa\u0107 z wieloma lud\u017ami. Nawet niekt\u00f3rzy ludzie religijni zdaj\u0105 si\u0119 uwa\u017ca\u0107, \u017ce religia i polityka nie powinny si\u0119 miesza\u0107. Cz\u0119sto argumentuje si\u0119, \u017ce gdyby\u015bmy mieli pa\u0144stwo o szerokim liberalnym charakterze, mogliby\u015bmy mie\u0107 pluralistyczne spo\u0142ecze\u0144stwo, w kt\u00f3rym ludzie mogliby praktykowa\u0107 swoj\u0105 religi\u0119 prywatnie, bez ingerencji w polityk\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Ale ten argument jest nietrafiony, nawet logicznie, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o praktyce. Rozwa\u017cmy na przyk\u0142ad koncepcj\u0119 \u00abszeroko liberalnego i pluralistycznego pa\u0144stwa\u00bb. Takie przekonania zak\u0142adaj\u0105 istnienie zbioru warto\u015bci, kt\u00f3re musz\u0105 mie\u0107 jakie\u015b \u017ar\u00f3d\u0142o. Dlaczego na przyk\u0142ad pa\u0144stwo szeroko liberalne i pluralistyczne, a nie pa\u0144stwo totalitarne lub totalna anarchia?<\/p>\n\n\n\n
W rzeczywisto\u015bci mamy lepsz\u0105 odpowied\u017a na to pytanie ni\u017c humanistyczni atei\u015bci. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c wierzymy w woln\u0105 wol\u0119 dan\u0105 przez Boga. Wierzymy r\u00f3wnie\u017c w grzech pierworodny. Dlatego rozumiemy zagro\u017cenia p\u0142yn\u0105ce z totalitaryzmu i anarchii; i rozumiemy, dlaczego pa\u0144stwo musi s\u0142u\u017cy\u0107 jednostkom, rodzinom i spo\u0142ecze\u0144stwu obywatelskiemu, a nie odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n
Humanistyczni atei\u015bci (i im podobni) argumentuj\u0105, \u017ce nasza polityka i prawo powinny opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na rozumie i dowodach empirycznych. Broni\u0105 tego pogl\u0105du jako neutralnego. Ale nim nie jest. Utrzymywanie, \u017ce w \u017cyciu nie ma niczego poza rozumem, dowodami i do\u015bwiadczeniem fizycznym, jest r\u00f3wnie wielkim aktem wiary, jak wiara w istnienie Boga i powinno wp\u0142ywa\u0107 na nasze \u017cycie publiczne. W rzeczywisto\u015bci 901% populacji \u015bwiata, a tak\u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji naszego kraju, wierzy, \u017ce istnieje co\u015b poza rozumem i dowodami empirycznymi. I faktem jest, \u017ce nasze prawa i instytucje \u2013 w tym monarchia \u2013 opieraj\u0105 si\u0119 na zasadach chrze\u015bcija\u0144skich. Stopie\u0144 dobitno\u015bci, z jakim zosta\u0142o to zamanifestowane podczas koronacji kr\u00f3la Karola III, by\u0142 do\u015b\u0107 niezwyk\u0142y.<\/p>\n\n\n\n
I mo\u017cemy zada\u0107 sobie pytanie: \u00abDok\u0105d zaprowadzi nas rz\u0105d bez Boga?\u00bb<\/p>\n\n\n\n
W swoim przem\u00f3wieniu do Parlamentu w 2010 roku papie\u017c Benedykt XVI stwierdzi\u0142: \u00abKluczowe pytanie brzmi zatem: gdzie le\u017cy etyczny fundament decyzji politycznych? Tradycja katolicka g\u0142osi, \u017ce obiektywne normy rz\u0105dz\u0105ce w\u0142a\u015bciwym dzia\u0142aniem s\u0105 dost\u0119pne dla rozumu\u2026 Zgodnie z tym pogl\u0105dem, rol\u0105 religii w debacie politycznej nie jest dostarczanie takich norm, jakby by\u0142y one nieznane niewierz\u0105cym\u2026 lecz raczej pomoc w oczyszczeniu i o\u015bwietleniu zastosowania rozumu do odkrywania obiektywnych zasad moralnych\u00bb. Innymi s\u0142owy, wiara i rozum wzajemnie si\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105, a wiara pomaga oczy\u015bci\u0107 rozum.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, jak zauwa\u017cy\u0142 sam Papie\u017c, gdy pr\u00f3bujemy udoskonali\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo wy\u0142\u0105cznie za pomoc\u0105 rozumu, mo\u017cemy sko\u0144czy\u0107 z tyrani\u0105, jak w przypadku panowania terroru podczas rewolucji francuskiej lub milion\u00f3w ofiar re\u017cim\u00f3w komunistycznych. By\u0142y one wynikiem dzia\u0142a\u0144 radykalnych ateist\u00f3w, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105c zbudowa\u0107 raj na ziemi, ostatecznie stworzyli piek\u0142o. Obserwujemy to, w mniejszym stopniu, w polityce wsp\u00f3\u0142czesnych humanistycznych ateist\u00f3w. Wyra\u017anie domagaj\u0105 si\u0119 oni na przyk\u0142ad, aby szko\u0142y katolickie nie by\u0142y finansowane z podatk\u00f3w, tak jakby katolicy nie p\u0142acili podatk\u00f3w i szko\u0142a o neutralnych warto\u015bciach w jaki\u015b spos\u00f3b mog\u0142a istnie\u0107. W rzeczywisto\u015bci jest to \u017c\u0105danie humanistycznych ateist\u00f3w, aby pa\u0144stwo zmonopolizowa\u0142o \u015bwieck\u0105 edukacj\u0119, dyktowan\u0105 przez ich warto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Spo\u0142ecze\u0144stwo zbudowane na w\u0142a\u015bciwie uporz\u0105dkowanych zasadach religijnych nie jest powodem do strachu, nawet dla os\u00f3b niereligijnych. Wierzymy w grzech pierworodny i dlatego odrzucamy ide\u0119, \u017ce mo\u017cemy przymusowo budowa\u0107 idealne spo\u0142ecze\u0144stwo lub pozwoli\u0107 na panowanie anarchii. Wierzymy w woln\u0105 wol\u0119 i dlatego nie chcemy budowa\u0107 teokracji. Wierzymy jednak r\u00f3wnie\u017c w przyrodzon\u0105 godno\u015b\u0107 ludzk\u0105 wszystkich ludzi, dlatego odrzucamy utylitarn\u0105 ide\u0119, \u017ce niekt\u00f3rzy ludzie mog\u0105 zosta\u0107 po\u015bwi\u0119ceni dla dobra wsp\u00f3lnego. Odrzucamy r\u00f3wnie\u017c ide\u0119, \u017ce wolne spo\u0142ecze\u0144stwo degeneruje si\u0119 do stanu, w kt\u00f3rym s\u0142abi s\u0105 pozostawieni samym sobie.<\/p>\n\n\n\n
Gdybym nie by\u0142 religijny i przedstawiono by mi realistyczne alternatywy dotycz\u0105ce organizacji pa\u0144stwa, wybra\u0142bym t\u0119 w\u0142a\u015bnie koncepcj\u0119 religijn\u0105. Nie wahajmy si\u0119 podkre\u015bli\u0107, \u017ce nasza koncepcja pa\u0144stwa jest wielkim wk\u0142adem w \u015bwiat.<\/em><\/p>\n\n\n\n To prowadzi nas do pytania: \u201cjaki jest cel rz\u0105du opartego na zasadach chrze\u015bcija\u0144skich?\u201d.<\/p>\n\n\n\n W tradycji katolickiej rol\u0105 rz\u0105du jest promowanie godno\u015bci cz\u0142owieka i dobra wsp\u00f3lnego. W\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan toczy si\u0119 o\u017cywiona debata na temat tego, jak najlepiej wykorzysta\u0107 struktury pa\u0144stwowe do promowania godno\u015bci cz\u0142owieka w og\u00f3lnym sensie. Warto jednak zauwa\u017cy\u0107, w kontek\u015bcie ostatnich dyskusji, \u017ce godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka nie jest chroniona, je\u015bli \u017cycie os\u00f3b najbardziej zale\u017cnych, najs\u0142abszych i najbardziej bezbronnych (na przyk\u0142ad nienarodzonych i os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami) oraz os\u00f3b bliskich \u015bmierci nie jest odpowiednio chronione: godno\u015b\u0107 cz\u0142owieka dotyczy ka\u017cdego. <\/p>\n\n\n\n Dobro wsp\u00f3lne jest cz\u0119sto postrzegane (poniewa\u017c nawet chrze\u015bcijanie maj\u0105 tendencj\u0119 do wch\u0142aniania \u015bwieckich narracji przez osmoz\u0119) jako rodzaj eufemizmu dla \u00abdobrobytu og\u00f3lnego\u00bb (w przeciwie\u0144stwie na przyk\u0142ad do moich w\u0142asnych, indywidualnych interes\u00f3w). Nie jeste\u015bmy jednak utylitarystami w stylu Benthama. Dobro wsp\u00f3lne odnosi si\u0119 zar\u00f3wno do tego, co dobre, jak i do tego, co wsp\u00f3lne. <\/p>\n\n\n\n W sferze politycznej dobro wsp\u00f3lne odnosi si\u0119 do zbioru wsp\u00f3lnych uwarunkowa\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 prowadzi\u0107 nas, indywidualnie i zbiorowo, do skutecznego d\u0105\u017cenia do doskona\u0142o\u015bci lub spe\u0142nienia. A sprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, to cz\u0119sto u\u017cywane \u2013 i rzadko definiowane \u2013 okre\u015blenie, jest form\u0105 sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3ra promuje dobro wsp\u00f3lne.<\/p>\n\n\n\n Ponownie, istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 nieporozumie\u0144 i rozbie\u017cnych perspektyw. Ale przede wszystkim nale\u017cy powiedzie\u0107, \u017ce idea spo\u0142ecze\u0144stwa, w kt\u00f3rym ka\u017cdy mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 doskona\u0142o\u015b\u0107, nie brzmi du\u017co lepiej ni\u017c idea\u0142 komunistyczny czy francuskiej rewolucji, kt\u00f3ry ko\u0144czy si\u0119 tyrani\u0105. Mo\u017ce brzmie\u0107 jak teokracja, ale ni\u0105 nie jest. Wierzymy w woln\u0105 wol\u0119 i grzech pierworodny. Nasza wiara w grzech pierworodny m\u00f3wi nam, \u017ce w\u0142adza rz\u0105du musi by\u0107 ograniczona. Nasza wiara w woln\u0105 wol\u0119 m\u00f3wi nam, \u017ce nie osi\u0105gniemy prawdziwej doskona\u0142o\u015bci, dop\u00f3ki nie b\u0119dziemy w stanie wybra\u0107 tego, co dobre. <\/p>\n\n\n\n Rol\u0105 rz\u0105du jest zatem rozwijanie instytucji, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 wolno\u015bci w najlepszym tego s\u0142owa znaczeniu: wolno\u015bci wyboru tego, co dobre. Pierwsz\u0105 z tych instytucji jest oczywi\u015bcie rodzina; kolejn\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 i wszelkie jego dzie\u0142a charytatywne. W istocie, powinna istnie\u0107 szeroka gama wolnych instytucji, kt\u00f3re maj\u0105 swoje w\u0142asne dobro wsp\u00f3lne i jednocze\u015bnie przyczyniaj\u0105 si\u0119 do dobra wsp\u00f3lnego wszystkich.<\/p>\n\n\n\n Rz\u0105d, kt\u00f3ry dopuszcza brutalne przest\u0119pstwa, korupcj\u0119 polityczn\u0105 lub galopuj\u0105c\u0105 inflacj\u0119, albo kt\u00f3ry nak\u0142ada okrutne kary bez mo\u017cliwo\u015bci reformy lub zado\u015b\u0107uczynienia, nie promuje dobra wsp\u00f3lnego ani godno\u015bci ludzkiej. To uwypukla oczywist\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 rz\u0105du. To, czy powinni\u015bmy zakaza\u0107 lub regulowa\u0107 pornografi\u0119, t\u0142uste potrawy, hazard, czy regulowa\u0107 rynki pracy, a tak\u017ce w jakim zakresie i w jakich okoliczno\u015bciach, to kwestie, kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w ramach tego, co nazywamy \u00abos\u0105dem roztropno\u015bci\u00bb.<\/p>\n\n\n\n Jak\u0105 rol\u0119 w tym sposobie my\u015blenia mogliby odegra\u0107 urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi lub administratorzy rz\u0105dowi? Jestem wielkim fanem serialu telewizyjnego \u00abTak, panie ministrze\u00bb. Wielu urz\u0119dnik\u00f3w pa\u0144stwowych postrzega go jako program szkoleniowy maj\u0105cy na celu popraw\u0119 ich efektywno\u015bci pracy. Ale tak nie jest. Wr\u0119cz przeciwnie. W rzeczywisto\u015bci \u00abTak, panie ministrze\u00bb ma korzenie akademickie. Jeden z autor\u00f3w uczestniczy\u0142 w seminariach prowadzonych przez noblist\u0119 z ekonomii na temat ekonomii wyboru publicznego: seminaria te dotyczy\u0142y tego, jak grupy interesu i urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi w demokracji mog\u0105 stawia\u0107 w\u0142asne interesy ponad interesy obywateli.<\/p>\n\n\n\n Rol\u0105 urz\u0119dnik\u00f3w publicznych nie jest narzucanie programu politycznego poprzez narzucanie swoich pogl\u0105d\u00f3w, lecz pomoc rz\u0105dowi w jego wdra\u017caniu. Mog\u0105 oni jednak ulec pokusie d\u0105\u017cenia do realizacji w\u0142asnych interes\u00f3w. Istnieje oczywi\u015bcie niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce dobrzy urz\u0119dnicy i regulatorzy zrozumiej\u0105 swoj\u0105 rol\u0119 i b\u0119d\u0105 j\u0105 wype\u0142nia\u0107 w\u0142a\u015bciwie i z umiarem, podczas gdy ci, kt\u00f3rych program jest sprzeczny z zasadami chrze\u015bcija\u0144skimi, przekrocz\u0105 swoje uprawnienia i b\u0119d\u0105 realizowa\u0107 w\u0142asne interesy, nadu\u017cywaj\u0105c w ten spos\u00f3b swojej w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n Jak napisa\u0142 papie\u017c Franciszek w Fratelli Tutti<\/em> \u201cInni mog\u0105 nadal postrzega\u0107 polityk\u0119 lub ekonomi\u0119 jako aren\u0119 w\u0142asnych walk o w\u0142adz\u0119. My ze swojej strony promujmy to, co dobre, i b\u0105d\u017amy na jego us\u0142ugach\u201d.<\/p>\n\n\n\n Urz\u0119dnicy pa\u0144stwowi oczywi\u015bcie stoj\u0105 w obliczu z\u0142o\u017conych problem\u00f3w. Co powinni zrobi\u0107, je\u015bli ich praca wi\u0105\u017ce si\u0119 z wdra\u017caniem ewidentnie niemoralnych przepis\u00f3w? Czy z katolickiego punktu widzenia mogliby poprawi\u0107 prawo wt\u00f3rne, zatajaj\u0105c informacje przed duchownym lub ok\u0142amuj\u0105c go? Co si\u0119 stanie, je\u015bli urz\u0119dnik b\u0119dzie \u015bwiadkiem nieuczciwego czynu, a jego stanowisko b\u0119dzie zagro\u017cone, je\u015bli go zg\u0142osi?<\/p>\n\n\n\n W obliczu kryzysu finansowego wielu katolik\u00f3w w \u015bwiecie biznesu zastanawia\u0142o si\u0119 nad kardynalnymi cnotami katolickimi; ten spos\u00f3b my\u015blenia rezonuje z osobami niewierz\u0105cymi. Zastanawiali si\u0119, jak zintegrowa\u0107 cnoty odwagi, sprawiedliwo\u015bci, roztropno\u015bci i umiarkowania w swojej codziennej pracy. To samo podej\u015bcie mo\u017cna by zastosowa\u0107 do pracy os\u00f3b sprawuj\u0105cych funkcje publiczne, by\u0107 mo\u017ce poprzez analiz\u0119 praktycznych przypadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Mamy oczywi\u015bcie przyk\u0142ad \u015bwi\u0119tego Tomasza Morusa, kt\u00f3ry przejawia\u0142 wszystkie te cnoty, a ostatecznie musia\u0142 wybra\u0107 niepos\u0142usze\u0144stwo kr\u00f3lowi i straci\u0107 g\u0142ow\u0119. Ponownie cytuj\u0105c papie\u017ca Benedykta XVI: \u00abW szczeg\u00f3lno\u015bci przypominam sobie posta\u0107 \u015bwi\u0119tego Tomasza Morusa\u2026 kt\u00f3rego zar\u00f3wno wierz\u0105cy, jak i niewierz\u0105cy podziwiaj\u0105 za uczciwo\u015b\u0107, z jak\u0105 post\u0119powa\u0142 zgodnie ze swoim sumieniem, nawet kosztem niezadowolenia w\u0142adcy\u2026 poniewa\u017c wybra\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 Bogu ponad wszystko\u00bb.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chcemy zintegrowa\u0107 Boga z rz\u0105dem, chrze\u015bcijanie pracuj\u0105cy dla rz\u0105du powinni w\u0142\u0105cza\u0107 Go w swoj\u0105 codzienn\u0105 prac\u0119. Biskup Richard Moth, przewodnicz\u0105cy Konferencji Biskup\u00f3w Katolickich Anglii i Walii, stwierdzi\u0142 w swoim or\u0119dziu na Jubileusz Robotnik\u00f3w: \u00abProsz\u0119 r\u00f3wnie\u017c katolik\u00f3w, aby starali si\u0119 znale\u017a\u0107 chwil\u0119 na modlitw\u0119 w ci\u0105gu dnia pracy, nawet je\u015bli jest to tylko chwila\u00bb.<\/p>\n\n\n\n Stalin zapyta\u0142, ile podzia\u0142\u00f3w ma papie\u017c. Je\u015bli naprawd\u0119 wierzymy, \u017ce \u015bwiatem rz\u0105dzi co\u015b innego ni\u017c rozum i dowody empiryczne, osoby pracuj\u0105ce w rz\u0105dzie nigdy nie powinny zapomina\u0107 o powo\u0142ywaniu si\u0119 na nasze niebia\u0144skie podzia\u0142y w swojej codziennej pracy, w tym oczywi\u015bcie na wstawiennictwo \u015bwi\u0119tego Tomasza Morusa.<\/p>\n\n\n\nJaki jest cel rz\u0105du?<\/h2>\n\n\n\n
Rola urz\u0119dnik\u00f3w publicznych<\/h2>\n\n\n\n
\n\n\n\n