{"id":40984,"date":"2024-08-04T06:00:00","date_gmt":"2024-08-04T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/?p=40984"},"modified":"2025-11-28T14:43:28","modified_gmt":"2025-11-28T12:43:28","slug":"tomas-de-aquino-syntetyczne-rozumienie-rzeczywistosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/recursos\/tomas-de-aquino-comprension-sintetica-realidad\/","title":{"rendered":"Tomasz z Akwinu, syntetyczne rozumienie rzeczywisto\u015bci"},"content":{"rendered":"

Cz\u0119sto m\u00f3wi si\u0119, \u017ce Tomasz z Akwinu jest my\u015blicielem syntezy. Otrzyma\u0142 od Alberto Magno<\/a> podstawowe nauki na temat Arystotelesa i neoplatonizmu, oba opracowane na podstawie chrze\u015bcija\u0144skiej. <\/p>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz Pisma \u015awi\u0119tego i Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, Tomasz z Akwinu by\u0142 r\u00f3wnie\u017c zaznajomiony z klasykami kultury grecko-rzymskiej i filozofii arabskiej. Ta zdolno\u015b\u0107 do syntezy w du\u017cej mierze wyja\u015bnia, dlaczego jego wizja zosta\u0142a zaproponowana wieki p\u00f3\u017aniej jako pewna podstawa do studiowania filozofii i teologii, pomimo podejrze\u0144, jakie arystotelizm wzbudzi\u0142 w XIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 to pocz\u0105tkowe odrzucenie, naleganie Akwinaty na zaproponowanie my\u015bli arystotelesowskiej jest jeszcze bardziej zaskakuj\u0105ce. Wydaje si\u0119 rozs\u0105dne s\u0105dzi\u0107, \u017ce znalaz\u0142 on w Stagirycie potwierdzenie swojej w\u0142asnej syntetycznej wizji rzeczywisto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Wizja ta opiera\u0142a si\u0119 na dynamicznym rozumieniu byt\u00f3w z ich przyczyn: integralno\u015bci materii i formy (istotna \"hylemorficzna\" jedno\u015b\u0107) oraz ukierunkowaniu wszystkich ruch\u00f3w na cel (teleologia natury).<\/p>\n\n\n\n

Metafizyka<\/h2>\n\n\n\n

Takie rozumienie rzeczywisto\u015bci implikowa\u0142o metafizyk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a zar\u00f3wno jednostkowa, jak i dynamiczna. Dlatego ani Arystoteles, ani Tomasz z Akwinu nie mieli sztywnej koncepcji substancji: dla nich ka\u017cda substancja posiada pewien stopie\u0144 aktywno\u015bci, a substancjami par excellence s\u0105 istoty naturalne, a dok\u0142adniej istoty \u017cywe. Z kolei \u017cycie jest dane wed\u0142ug stopni, to znaczy ro\u015blin, zwierz\u0105t i istot intelektualnych.<\/p>\n\n\n\n

Na podstawie tej jednolitej i dynamicznej metafizyki Akwinata doszed\u0142 do antropologii w r\u00f3wnym stopniu przeciwnej dualizmowi i monizmowi. Racjonalna natura obejmuje cia\u0142o i dusz\u0119 i jest zasad\u0105 wolnej aktywno\u015bci. To antropologiczne rozumienie istoty ludzkiej mia\u0142o zatem wa\u017cne konsekwencje dla etyki.<\/p>\n\n\n\n

Wolne dzia\u0142anie jest otwarte na uniwersalne dobro, kt\u00f3re cz\u0142owiek jest w stanie sam osi\u0105gn\u0105\u0107. Dobro to jest najdoskonalsze i stanowi jego szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3rym jest osi\u0105gni\u0119te \u017cycie. Poniewa\u017c jednak jeste\u015bmy jedno\u015bci\u0105 duszy i cia\u0142a, nasze dzia\u0142ania nie polegaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie na wykonywaniu czyn\u00f3w, ale tak\u017ce na byciu pod wp\u0142ywem dzia\u0142a\u0144 innych istot. Kierunek ku ostatecznemu celowi wymaga zatem racjonalnego uporz\u0105dkowania zar\u00f3wno dzia\u0142a\u0144, jak i nami\u0119tno\u015bci, a porz\u0105dek ten jest nadawany przez cnoty.<\/p>\n\n\n\n

O ile potrzebujemy dzia\u0142ania innych, istota rozumna wymaga wsp\u00f3\u0142pracy innych istot rozumnych. Dlatego dobro ka\u017cdej jednostki jest w ci\u0105g\u0142o\u015bci z dobrem innych. Racjonalne istoty d\u0105\u017c\u0105 do tego wsp\u00f3lnego dobra, tworz\u0105c mi\u0119dzy sob\u0105 jedno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 jest ludzkie spo\u0142ecze\u0144stwo. W ten spos\u00f3b towarzysko\u015b\u0107 jest konstytutywna dla naszej natury.<\/p>\n\n\n\n

Jednolita wizja<\/h2>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku tych rozwa\u017ca\u0144 zadali\u015bmy sobie pytanie, co Tomasz z Akwinu widzia\u0142 w Arystotelesie, aby pod\u0105\u017ca\u0107 za jego filozofi\u0105 w podstawowych obszarach, takich jak metafizyka, antropologia i etyka. Zgodnie z tym, co powiedzieli\u015bmy, kluczem jest syntetyczne rozumienie rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3re okazuje si\u0119 wa\u017cn\u0105 interpretacj\u0105, o ile pozwala na dialog r\u00f3\u017cnych tradycji filozoficznych, z jednolit\u0105 i dynamiczn\u0105 wizj\u0105 wielo\u015bci byt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl Akwinaty by\u0142a r\u00f3wnie\u017c przedmiotem wielu odczyta\u0144. Koncepcje te d\u0105\u017cy\u0142y w gruncie rzeczy do zbli\u017cenia si\u0119 do jednolitej i dynamicznej wizji byt\u00f3w, do kt\u00f3rej odnosili\u015bmy si\u0119 wcze\u015bniej. Innymi s\u0142owy, Tomasz z Akwinu, podobnie jak Stagiryta, d\u0105\u017cy\u0142 do syntetycznego rozumienia rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Zasadniczo my\u015bl Akwinaty mia\u0142a na celu zachowanie ci\u0105g\u0142o\u015bci z Arystotelesem, ale nie z punktu widzenia konkretnej szko\u0142y, ale jako adekwatny dost\u0119p do rzeczywisto\u015bci. To jest to, co tradycyjnie znane jest jako philosophia perennis<\/em>kt\u00f3ra zosta\u0142a w pewien spos\u00f3b przerwana w nowoczesno\u015bci. Jednym z przejaw\u00f3w tego by\u0142a fragmentacja wiedzy na cz\u0119\u015bciowe perspektywy i pewna rezygnacja z osi\u0105gni\u0119cia zrozumienia rzeczy samych w sobie.<\/p>\n\n\n\n

St\u0105d mo\u017cna zrozumie\u0107, w jaki spos\u00f3b odnowienie podej\u015bcia filozoficznego na wz\u00f3r Arystotelesa i Tomasza z Akwinu musi spe\u0142nia\u0107 co najmniej trzy warunki. Pierwszym z nich jest otwarto\u015b\u0107 na ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 w poznawaniu rzeczy. Drugim jest zdolno\u015b\u0107 do nawi\u0105zania dialogu z innymi tradycjami, kt\u00f3re mo\u017cna znale\u017a\u0107 na wsp\u00f3lnej p\u0142aszczy\u017anie. Trzecim jest to, \u017ce stara si\u0119 przezwyci\u0119\u017cy\u0107 fragmentacj\u0119 wiedzy, aby uzyska\u0107 dost\u0119p do rzeczywisto\u015bci w jej jedno\u015bci i dynamizmie.<\/p>\n\n\n\n

MacIntyre i inne propozycje<\/h2>\n\n\n\n

W ostatnich czasach podj\u0119to kilka pr\u00f3b zbli\u017cenia si\u0119 do filozofii realistycznej na wz\u00f3r Arystotelesa i Tomasza z Akwinu. Jedn\u0105 z propozycji, kt\u00f3ra wydaje nam si\u0119 najbardziej godna uwagi, jest propozycja anglosaskiego my\u015bliciela Alasdair MacIntyre<\/a>Pierwszy z nich, kt\u00f3ry wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dost\u0119pem do filozofii arystotelesowsko-tomistycznej w\u0142a\u015bnie poprzez etyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W przypadku MacIntyre'a punktem wyj\u015bcia jest wsp\u00f3\u0142czesny kontekst - filozofia analityczna, marksizm, psychoanaliza - w kt\u00f3rym czuje si\u0119 on niezadowolony z braku odpowiedzi daj\u0105cych obraz istoty ludzkiej, w spos\u00f3b jednostkowy, w jej dzia\u0142aniach w relacji do innych. W ten spos\u00f3b nowoczesno\u015b\u0107 zosta\u0142a dla niego obci\u0105\u017cona indywidualizmem i fragmentacj\u0105 istoty ludzkiej. Dlatego te\u017c pocz\u0105tkowo zaproponowa\u0142 przywr\u00f3cenie arystotelesowskiego poj\u0119cia cnoty, poprzez narracyjn\u0105 koncepcj\u0119 ludzkiego \u017cycia, kt\u00f3re przeplata si\u0119 z \u017cyciem innych w sercu wsp\u00f3lnej tradycji.<\/p>\n\n\n\n

Teleologia w my\u015bli tomistycznej<\/h2>\n\n\n\n

Brytyjski autor zda\u0142 sobie jednak spraw\u0119 z fundamentalnej roli teleologii w osi\u0105gni\u0119ciu tej jednolitej koncepcji ludzkiego \u017cycia. W tych poszukiwaniach odkrywa Tomasza z Akwinu jako czytelnika Arystotelesa, co stopniowo zbli\u017ca go do wyra\u017anie metafizycznych podej\u015b\u0107 i do bardziej jednolitej wizji wiedzy.<\/p>\n\n\n\n

W tym procesie odkrywa r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u0119biej znaczenie jedno\u015bci cia\u0142a i duszy w cz\u0142owieku, a w tych badaniach dostrzega znaczenie biologii dla w\u0142a\u015bciwego zrozumienia natury istot rozumnych. W ten spos\u00f3b owa rozumna natura ukazuje si\u0119 nie tylko w swej duchowo-cielesnej jedno\u015bci, ale tak\u017ce w swej w\u0142asnej bezbronno\u015bci. Warunek ten oznacza wzajemn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy istotami rozumnymi, kt\u00f3ra manifestuje zdolno\u015b\u0107 do dawania i otrzymywania w odniesieniu do innych.<\/p>\n\n\n\n

Szkocki filozof dochodzi do tego wniosku poprzez dog\u0142\u0119bne zrozumienie nie tylko duchowo-cielesnej integralno\u015bci ka\u017cdego cz\u0142owieka w nim samym, ale tak\u017ce jedno\u015bci z innymi we wsp\u00f3lnym \u017cyciu. W tym momencie zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce podej\u015bcie Akwinaty kontynuuje arystotelesowsk\u0105 koncepcj\u0119 cz\u0142owieka jako istoty jednostkowej i spo\u0142ecznej. Alasdair MacIntyre mia\u0142 wi\u0119c czelno\u015b\u0107 uzna\u0107, \u017ce Tomasz z Akwinu poszed\u0142 dalej ni\u017c sam Arystoteles.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Se ha dicho con frecuencia que Tom\u00e1s de Aquino es un pensador de s\u00edntesis. Recibi\u00f3 de Alberto Magno ense\u00f1anzas fundamentales sobre Arist\u00f3teles y el neoplatonismo, elaboradas por ambos sobre una base cristiana. Junto a la Sagrada Escritura y los Padres de la Iglesia, Tom\u00e1s de Aquino conoce tambi\u00e9n los cl\u00e1sicos de la cultura grecorromana y […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":32529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[537],"tags":[],"class_list":["post-40984","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-recursos","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40984"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40984\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}