{"id":38227,"date":"2024-04-03T06:00:00","date_gmt":"2024-04-03T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/?p=38227"},"modified":"2024-04-08T09:29:03","modified_gmt":"2024-04-08T07:29:03","slug":"irak-religie-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/religiones-irak-ii\/","title":{"rendered":"Religie w Iraku"},"content":{"rendered":"

W poprzednim artykule na temat Iraku informowali\u015bmy, \u017ce w kraju tym islam jest religi\u0105 95-98 % populacji, 60 % szyit\u00f3w i 40 % sunnit\u00f3w (na temat r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy szyitami i sunnitami zob. Nasz artyku\u0142 o Iranie<\/a>). Mniejszo\u015bci nieislamskie stanowi\u0105 mniej ni\u017c 2 %, w szczeg\u00f3lno\u015bci chrze\u015bcijanie, \u017cydzi, e-maile <\/a>i Jazyd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednak do 2003 r. Irak by\u0142 domem dla jednej z najwi\u0119kszych mniejszo\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich na Bliskim Wschodzie, licz\u0105cej 1,5 miliona wierz\u0105cych: stanowili oni 6 % populacji (12 % w 1947 r.), ale obecnie pozosta\u0142o ich mniej ni\u017c 200 000.<\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo w Iraku<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo jest obecne w Iraku od tysi\u0105cleci (tak\u017ce tutaj, podobnie jak w Iranie, d\u0142u\u017cej ni\u017c obecna religia pa\u0144stwowa, islam) i ma bardzo bogat\u0105 tradycj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Tradycyjnie za ewangelizatora Mezopotamii i Persji uwa\u017ca si\u0119 \u015bw. Tomasza Aposto\u0142a, po kt\u00f3rym misj\u0119 podj\u0119li Addai (Tadeusz), jeden z siedemdziesi\u0119ciu uczni\u00f3w Jezusa i pierwszy biskup Edessy, oraz jego uczennica Mari (s\u0142ynna jest Anafora Addai i Mari, uwa\u017cana za jedn\u0105 z najstarszych formu\u0142 eucharystycznych), ju\u017c w I wieku. Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wschodu, znany r\u00f3wnie\u017c jako Ko\u015bci\u00f3\u0142 Persji, Ko\u015bci\u00f3\u0142 Asyryjski lub Ko\u015bci\u00f3\u0142 Nestoria\u0144ski, z w\u0142asn\u0105 specyficzn\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105, narodzi\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy III a IV wiekiem, kiedy oddzieli\u0142 si\u0119 od zachodniego chrze\u015bcija\u0144stwa na Soborze Efeskim (431), kiedy biskupi asyryjscy i perscy nie zaakceptowali pot\u0119pienia biskupa Nestoriusza i ich pomys\u0142y<\/a>a p\u00f3\u017aniej Sob\u00f3r Chalcedo\u0144ski (451). Doprowadzi\u0142o to do roz\u0142amu w Ko\u015bciele Wschodnim, w kt\u00f3rym chalcedo\u0144skie i niechalcedo\u0144skie hierarchie ko\u015bcielne by\u0142y ze sob\u0105 sk\u0142\u00f3cone.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u015bci\u00f3\u0142 asyryjski, kt\u00f3rego \u015brodek ci\u0119\u017cko\u015bci znajdowa\u0142 si\u0119 zatem w Mezopotamii i Persji, charakteryzowa\u0142 si\u0119 tradycj\u0105 antioche\u0144sk\u0105, reprezentowan\u0105 przede wszystkim przez Teodora z Mopsuestii, przyjaciela i wsp\u00f3\u0142brata w tej samej wsp\u00f3lnocie monastycznej co Jan Chryzostom w Antiochii, oraz liturgi\u0105 w\u0142a\u015bciw\u0105 wczesnemu Ko\u015bcio\u0142owi, kt\u00f3ra by\u0142a zatem bardzo bliska \u017cydowskiej liturgii synagogalnej. Nie b\u0119d\u0105c pod wp\u0142ywem hellenistycznej mentalno\u015bci i filozofii, nawet architektury, jego teologia jest bardzo duchowa i symboliczna, prawie ca\u0142kowicie pozbawiona abstrakcyjnych narz\u0119dzi poj\u0119ciowych, do tego stopnia, \u017ce w j\u0119zyku syriackim nie mamy systematycznych dzie\u0142 teologicznych, ale alegoryczne relacje, homilie w wersetach, kt\u00f3re rozwijaj\u0105 symbolik\u0119 biblijn\u0105, pisma, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do ascetycznych i mistycznych do\u015bwiadcze\u0144 ich autor\u00f3w, takich jak Afrat M\u0105dry lub Efrem Syryjczyk, kt\u00f3rzy s\u0105 uwa\u017cani za Ojc\u00f3w tego Ko\u015bcio\u0142a na r\u00f3wni z Narsesem, samym Teodorem, Abrahamem z Kaszkaru i innymi.<\/p>\n\n\n\n

Chrze\u015bcija\u0144stwo asyryjskie by\u0142o niezwykle p\u0142odne w pierwszym tysi\u0105cleciu. Jego misjonarze, na d\u0142ugo przed Matteo Riccim i innymi zachodnimi ewangelizatorami, dotarli a\u017c do Chin (o czym \u015bwiadczy nestoria\u0144ska stela, wzniesiona w 781 roku w Xi'an w \u015brodkowych Chinach, aby uczci\u0107 150 lat obecno\u015bci asyryjskich chrze\u015bcijan w tym kraju), Afganistanu i Himalaj\u00f3w, wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w Jedwabnego Szlaku.<\/p>\n\n\n\n

Asyryjscy chrze\u015bcijanie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Kiedy m\u00f3wimy o asyryjskich chrze\u015bcijanach, nie odnosimy si\u0119 do staro\u017cytnego ludu Mezopotamii, ale do grupy etniczno-religijnej, kt\u00f3ra m\u00f3wi po syriacku (wsp\u00f3\u0142czesny wariant staro\u017cytnego aramejskiego) i wyznaje syriackie (lub asyryjskie, synonim w tym przypadku z \"syriackim\", a nie asyryjsko-babilo\u0144skim) chrze\u015bcija\u0144stwo. Obecnie Asyryjczycy licz\u0105 oko\u0142o 3,5 miliona, osiedlaj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w Iraku (300 000, g\u0142\u00f3wnie mi\u0119dzy Bagdadem, Mosulem i r\u00f3wnin\u0105 Niniwy), Syrii (180 000), Stanach Zjednoczonych i Europie. Byli r\u00f3wnie\u017c liczni w po\u0142udniowej Turcji, ale zostali eksterminowani lub wygnani w trakcie ludob\u00f3jstwa Asyryjczyk\u00f3w (r\u00f3wnoczesnego, ale nie zako\u0144czonego). mniej znany ni\u017c ormia\u0144ski<\/a>), kt\u00f3ry obejmowa\u0142 systematyczn\u0105 masakr\u0119 od 275 000 do 750 000 asyryjskich chrze\u015bcijan, r\u00f3wnie\u017c oczywi\u015bcie zaprzeczan\u0105 przez Turcj\u0119, ale uznawan\u0105 na arenie mi\u0119dzynarodowej i przez historyk\u00f3w godnych tego miana.<\/p>\n\n\n\n

Miejscem narodzin tej grupy etnicznej i religijnej jest miasto Mosul (staro\u017cytna Niniwa na brzegach Tygrysu), wraz z R\u00f3wnin\u0105 Niniwy (na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Niniwy), obszarem, kt\u00f3ry jest cz\u0119\u015bci\u0105 gubernatorstwa Niniwy, ale kt\u00f3rego mieszka\u0144cy twierdz\u0105, \u017ce jest to autonomiczna prowincja asyryjska. Pomi\u0119dzy miastem Mosul a R\u00f3wnin\u0105 Niniwy (zamieszkiwan\u0105 r\u00f3wnie\u017c przez Kurd\u00f3w, Turkmen\u00f3w, Arab\u00f3w, Jazyd\u00f3w i inne grupy etniczno-religijne) znajduj\u0105 si\u0119 jedne z najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0119tych miejsc syryjskiego i \u015bwiatowego chrze\u015bcija\u0144stwa, w tym syryjski klasztor katolicki Mar Benham z IV wieku w pobli\u017cu chrze\u015bcija\u0144skiego miasta Qaraqosh (Bakhdida w j\u0119zyku aramejskim, liczba mieszka\u0144c\u00f3w 50 tys.50 000 mieszka\u0144c\u00f3w przed proklamowaniem ISIS i 35 000 obecnie), ko\u015bci\u00f3\u0142 Al-Tahira (Niepokalana, po arabsku, najstarszy ko\u015bci\u00f3\u0142 w Mosulu, z VII wieku), klasztory Mar Mattai i Rabban Ormisda (jedne z najstarszych klasztor\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich na \u015bwiecie).<\/p>\n\n\n\n

J\u0119zyk, kt\u00f3rym m\u00f3wi\u0105, jest ewolucj\u0105 staro\u017cytnego aramejskiego, w jednym z jego wschodnich wariant\u00f3w zwanych obecnie Suroyo lub Turoyo, kt\u00f3ry jest nadal powszechnie u\u017cywany w\u015br\u00f3d ludno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Przed podbojem arabsko-islamskim chrze\u015bcijanie stanowili wi\u0119kszo\u015b\u0107 w Iraku, ale ich obecno\u015b\u0107, cho\u0107 nadal fundamentalna na poziomie kulturowym i gospodarczym, podobnie jak w innych krajach Bliskiego Wschodu, jest stale zagro\u017cona, zw\u0142aszcza po upadku Saddama Husajna. Wed\u0142ug kardyna\u0142a Louisa Rapha\u00ebla I Sako, patriarchy Ko\u015bcio\u0142a Chaldejskiego w Iraku, ale punktu odniesienia dla wszystkich irackich wsp\u00f3lnot chrze\u015bcija\u0144skich, obecnie coraz bardziej zjednoczonych w tym, co papie\u017c Franciszek nazywa \"ekumenizmem krwi\", po obaleniu dyktatora zgin\u0119\u0142o 1200 chrze\u015bcijan (w tym kilku ksi\u0119\u017cy i diakon\u00f3w oraz arcybiskup Paulos Faraj Rahho), 62 ko\u015bcio\u0142y zosta\u0142y powa\u017cnie uszkodzone, a ponad 100 000 os\u00f3b sta\u0142o si\u0119 uchod\u017acami, pozbawionymi wszelkiego dobytku.<\/p>\n\n\n\n

Prze\u015bladowania, i tak ju\u017c zaciek\u0142e z powodu atak\u00f3w Al-Kaidy (dziesi\u0105tki ofiar \u015bmiertelnych w kilku ko\u015bcio\u0142ach w Bagdadzie, zab\u00f3jstwo ksi\u0119dza Ragheeda Ganniego w 2007 r., biskupa Sahho w 2008 r., by wymieni\u0107 tylko kilka), nasili\u0142y si\u0119 w 2014 r., kiedy d\u017cihady\u015bci z ISIS najechali Mosul i okupowali R\u00f3wnin\u0119 Niniwy przez prawie rok, zwracaj\u0105c si\u0119 przeciwko obecnym tam mniejszo\u015bciom, w szczeg\u00f3lno\u015bci chrze\u015bcijanom i jazydom.<\/p>\n\n\n\n

A Raport organizacji Pomoc Ko\u015bcio\u0142owi w Potrzebie<\/a> podkre\u015bla, \u017ce nawet po cz\u0119\u015bciowym powrocie uchod\u017ac\u00f3w do r\u00f3\u017cnych miast i miasteczek mi\u0119dzy Mosulem a r\u00f3wnin\u0105 Niniwy po kl\u0119sce kalifatu (od 20 do 70 lat w zale\u017cno\u015bci od lokalizacji i warunk\u00f3w), sytuacja chrze\u015bcijan (i innych grup) w kraju pozostaje dramatyczna, a exodus trwa nadal.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie chrze\u015bcija\u0144stwo syryjskie w Iraku jest obecne pod r\u00f3\u017cnymi wyznaniami. W rzeczywisto\u015bci, pocz\u0105wszy od XVI wieku, znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Syryjskiego Ko\u015bcio\u0142a Prawos\u0142awnego i Wschodniego Ko\u015bcio\u0142a Syryjskiego powr\u00f3ci\u0142a do komunii z Rzymem, formalnie akceptuj\u0105c Sob\u00f3r Chalcedo\u0144ski i jego konkluzje w kwestiach chrystologicznych, jednocze\u015bnie chroni\u0105c w\u0142asne tradycje duchowe, S\u0105 to odpowiednio Ko\u015bci\u00f3\u0142 Syrokatolicki (obrz\u0105dku zachodniosyryjskiego, podobnie jak Syryjski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Prawos\u0142awny) i wi\u0119kszo\u015bciowy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Chaldejski (obrz\u0105dku wschodniosyryjskiego, podobnie jak Syryjski lub Asyryjski Ko\u015bci\u00f3\u0142 Wschodu).<\/p>\n\n\n\n

Jazydzi<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz chrze\u015bcijan i e-maile<\/a>Inn\u0105 irack\u0105 mniejszo\u015bci\u0105, o kt\u00f3rej ostatnio du\u017co si\u0119 s\u0142yszy, s\u0105 Jazydzi.<\/p>\n\n\n\n

Jest to ludno\u015b\u0107 kurdyjskoj\u0119zyczna wyznaj\u0105ca jazydyzm, synkretyczn\u0105 religi\u0119. Koncentruj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w regionie Sind\u017car, oko\u0142o 160 km na wsch\u00f3d od Mosulu.<\/p>\n\n\n\n

Ich wiara w najwy\u017cszego i niewys\u0142owionego Boga, kt\u00f3ry odnosi si\u0119 do \u015bwiata za po\u015brednictwem swoich siedmiu anio\u0142\u00f3w stw\u00f3rc\u00f3w lub awatar\u00f3w, kt\u00f3rych pierwszym w godno\u015bci jest Melek Ta'\u00f9s (anio\u0142 pawia lub upad\u0142y anio\u0142), stworzy\u0142a wok\u00f3\u0142 nich okre\u015blenie czcicieli diab\u0142a (szatana), poniewa\u017c wed\u0142ug niekt\u00f3rych orientalnych relacji kusiciel Ewy przybra\u0142 posta\u0107 pawia.<\/p>\n\n\n\n

Nazywa si\u0119 ich Jazydami, poniewa\u017c m\u00f3wi si\u0119, \u017ce ten Pawi Anio\u0142 podzieli\u0142 si\u0119 na triad\u0119 i z czasem zamanifestowa\u0142 si\u0119 w postaci (zawsze awatar\u00f3w) wielu kluczowych postaci dla tych ludzi, w tym Jazyda (kalifa Umajjad\u00f3w Jazyda ibn Mu\u201bawiyah) i szejka Adi ibn Musafira (wielkiego muzu\u0142ma\u0144skiego sufiego z XII wieku). Wierz\u0105 oni, w osobliw\u0105 mieszank\u0119 gnostycyzmu, chrze\u015bcija\u0144stwa i islamu, w metempsychoz\u0119 (reinkarnacj\u0119, element gnostycki), nie\u015bmiertelno\u015b\u0107 duszy, raj dla sprawiedliwych i kar\u0119 dla grzesznik\u00f3w, polegaj\u0105c\u0105 na transmigracji do ni\u017cszych istot a\u017c do dnia s\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

Ich kult jest r\u00f3wnie\u017c synkretyczny, mieszaj\u0105c elementy chrze\u015bcija\u0144skie (chrzest, formy komunii), prawdopodobnie ze wzgl\u0119du na kontakty ze wsp\u00f3lnotami chrze\u015bcija\u0144skimi, zw\u0142aszcza nestoria\u0144skimi (kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c silnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na islam i jego obrz\u0119dy), gnostyckimi i muzu\u0142ma\u0144skimi (obrzezanie, post, pielgrzymka, chocia\u017c dla Jazyd\u00f3w pielgrzymka odbywa si\u0119 corocznie do sanktuarium szejka Adi w Lalish w p\u00f3\u0142nocnym irackim Kurdystanie).<\/p>\n\n\n\n

Gnostyckie pochodzenie jest r\u00f3wnie widoczne w porz\u0105dku wsp\u00f3lnotowym, teokratycznym z natury i zgodnie z poziomem znajomo\u015bci tajemnic, mi\u0119dzy \u015bwieckimi (okre\u015blanymi jako \"aspiranci\") a duchownymi (podzielonymi na r\u00f3\u017cne kategorie).<\/p>\n\n\n\n

Jazydzi byli bez w\u0105tpienia najbardziej prze\u015bladowan\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 pod rz\u0105dami kalifatu ISIS, poniewa\u017c w przeciwie\u0144stwie do chrze\u015bcijan uwa\u017cano ich za zwyk\u0142ych pogan lub, co gorsza, czcicieli szatana, a zatem grozi\u0142y im prze\u015bladowania a\u017c do \u015bmierci, chyba \u017ce przejd\u0105 na islam.<\/p>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119 (dane pochodz\u0105 od rzecznika UNICEF Marzio Babille), \u017ce w okresie okupacji p\u00f3\u0142nocnego Iraku przez d\u017cihadyst\u00f3w Abu Bakr Al-Baghadiego, co najmniej 1,582 m\u0142ode jazydzkie dziewcz\u0119ta w wieku od 12 do 25 lat zosta\u0142y uprowadzone (je\u015bli nie dwa razy wi\u0119cej) w celu zgwa\u0142cenia i wykorzystania jako niewolnice seksualne, przekazywane z jednej grupy partyzanckiej do drugiej, a nast\u0119pnie cz\u0119sto zachodzi\u0142y w ci\u0105\u017c\u0119, nawet cz\u0119\u015bciej ni\u017c chrze\u015bcijanki.<\/p>\n\n\n\n

Okropno\u015bci ich historii zszokowa\u0142y i oburzy\u0142y \u015bwiat w tamtym czasie, ale nie wydaje si\u0119 on ju\u017c zainteresowany losem ocala\u0142ych z tego barbarzy\u0144stwa w kraju coraz bardziej pozostawionym samemu sobie.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

En el anterior art\u00edculo sobre Irak, inform\u00e1bamos de que en el pa\u00eds el islam es la religi\u00f3n del 95-98 % de la poblaci\u00f3n, el 60 % chi\u00ed y el 40 % sun\u00ed aproximadamente (sobre las diferencias entre chi\u00edes y sun\u00edes remitimos a nuestro art\u00edculo sobre Ir\u00e1n). Las minor\u00edas no isl\u00e1micas representan menos del 2 %, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1814,"featured_media":38228,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[36,46],"tags":[593],"class_list":["post-38227","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-mundo","tag-irak","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1814"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38227\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}