{"id":35205,"date":"2023-11-12T06:00:00","date_gmt":"2023-11-12T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/?p=35205"},"modified":"2023-11-10T15:40:28","modified_gmt":"2023-11-10T13:40:28","slug":"listopad-miesiacem-dziedzictwa-rdzennych-amerykanow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/actualidad\/noviembre-mes-herencia-nativos-americanos\/","title":{"rendered":"Listopad, miesi\u0105c dziedzictwa rdzennych Amerykan\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Miesi\u0105c Dziedzictwa Rdzennych Amerykan\u00f3w obchodzony jest w listopadzie od 1990 roku. Jego celem jest zbli\u017cenie si\u0119 do rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w USA, poznanie ich kultur i uznanie ich wk\u0142adu w spo\u0142ecze\u0144stwo. Z tej okazji r\u00f3\u017cne instytucje kulturalne i muzea organizuj\u0105 dzia\u0142ania, w tym Galeria Narodowa, Biblioteka Kongresu, Archiwa Narodowe, a przede wszystkim Narodowe Muzeum Indian Ameryka\u0144skich, kt\u00f3re jest cz\u0119\u015bci\u0105 sieci Muzea Smithsonian<\/a>. Znajduje si\u0119 tam jedna z najobszerniejszych kolekcji rdzennych artefakt\u00f3w na \u015bwiecie i obejmuje artefakty, fotografie, dzie\u0142a sztuki, obrazy i rze\u017aby nie tylko z Ameryki P\u00f3\u0142nocnej, ale z ca\u0142ego kontynentu.<\/p>\n\n\n\n

Wiele diecezji organizuje r\u00f3wnie\u017c msze i modlitwy upami\u0119tniaj\u0105ce dziedzictwo rdzennych Amerykan\u00f3w. Na przyk\u0142ad 3 listopada kardyna\u0142 Wilton Gregory, arcybiskup Waszyngtonu, DC, przewodniczy\u0142 w ko\u015bciele St. Mary of Piscataway w Clinton, Maryland, mszy ku czci rdzennych Amerykan\u00f3w. W swojej homilii kardyna\u0142 zauwa\u017cy\u0142: \"Obchodzimy ten Miesi\u0105c Dziedzictwa Rdzennej Ludno\u015bci, aby nasi bracia i siostry, kt\u00f3rzy roszcz\u0105 sobie prawo do tego cennego dziedzictwa, mogli cieszy\u0107 si\u0119 z wielkiego dobra, jakie Rdzenni Amerykanie uczynili dla spo\u0142ecze\u0144stwa i nadal czyni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Plemiona w Stanach Zjednoczonych<\/h2>\n\n\n\n

W kraju istniej\u0105 573 podmioty plemienne z 2,5 milionami Indian ameryka\u0144skich i rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Alaski mieszkaj\u0105cych w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kraju. Najbardziej zaludnione plemiona to Cherokee, Navajo i Choctaw. Niekt\u00f3re grupy nazywaj\u0105 siebie \"narodem\" lub \"ludem\", przy czym ten drugi termin jest u\u017cywany w odniesieniu do plemion, kt\u00f3re pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 tym samym j\u0119zykiem, zamieszkuj\u0105 ten sam region lub maj\u0105 wsp\u00f3lne cechy kulturowe.  <\/p>\n\n\n\n

Na przestrzeni dziej\u00f3w relacje tych lud\u00f3w z rz\u0105dem federalnym by\u0142y z\u0142o\u017cone i kontrowersyjne. Od samego pocz\u0105tku rz\u0105d USA narzuca\u0142 swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 za pomoc\u0105 traktat\u00f3w, kt\u00f3re nie by\u0142y honorowane lub by\u0142y zwodnicze. W rezultacie ludy tubylcze zosta\u0142y wyw\u0142aszczone z wi\u0119kszo\u015bci swoich ziem. Przyk\u0142adem tego jest \"Indian Removal Act\", uchwalony w 1830 roku, kt\u00f3ry nakaza\u0142 usuni\u0119cie Indian ze wschodniej cz\u0119\u015bci kraju na zach\u00f3d od rzeki Missisipi.<\/p>\n\n\n\n

Jednym z plemion, kt\u00f3re najbardziej ucierpia\u0142y z powodu tego prawa, byli Czirokezi. Ich przymusowy marsz na zach\u00f3d znany jest w historii kraju jako \"Szlak \u0141ez\", poniewa\u017c setki Indian zmar\u0142o po drodze z g\u0142odu, chor\u00f3b lub wyczerpania. Spo\u015br\u00f3d 15 000 Czirokez\u00f3w, kt\u00f3rzy wyruszyli, 4 000 zmar\u0142o po drodze. Kilkadziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej wiele z tych dzia\u0142a\u0144 zosta\u0142o pot\u0119pionych i uznanych za niezgodne z konstytucj\u0105 przez S\u0105d Najwy\u017cszy, na przyk\u0142ad Worcester przeciwko Georgii, kt\u00f3ry uzna\u0142 przymusowe wysiedlenie Indian i wyw\u0142aszczenie ich ziem przodk\u00f3w. Obecnie Stany Zjednoczone stosuj\u0105 polityk\u0119 wsp\u00f3\u0142pracy i samostanowienia, w ramach kt\u00f3rej rz\u0105d uznaje obszary zwane \"rezerwatami india\u0144skimi\" za terytoria cz\u0119\u015bciowo suwerenne, tj. z w\u0142asnymi prawami i formami samorz\u0105du. Nie s\u0105 one cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cadnego stanu, cho\u0107 znajduj\u0105 si\u0119 w jego obr\u0119bie, a zatem nie podlegaj\u0105 jego prawom.<\/p>\n\n\n\n

Plemiona mog\u0105 uchwala\u0107 prawa cywilne, prawa karne, ustanawia\u0107 zasady obywatelstwa i zezwala\u0107 na dzia\u0142ania w ramach swojej jurysdykcji. Ograniczenia s\u0105 takie same jak w przypadku stan\u00f3w i znajduj\u0105 si\u0119 w konstytucji. Nie maj\u0105 one uprawnie\u0144 do emitowania w\u0142asnej waluty, anga\u017cowania si\u0119 w stosunki zagraniczne ani wypowiadania wojny innym krajom. Istnieje 326 rezerwat\u00f3w federalnych, z kt\u00f3rych wiele znajduje si\u0119 na pograniczu USA i Meksyku. Najwi\u0119kszym z nich jest rezerwat Navajo Nation o powierzchni 16 milion\u00f3w akr\u00f3w, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w Arizonie, Nowym Meksyku i Utah.<\/p>\n\n\n\n

Mieszka\u0144cy rezerwat\u00f3w borykaj\u0105 si\u0119 z licznymi wyzwaniami, w tym ub\u00f3stwem, bezrobociem i przest\u0119pczo\u015bci\u0105. Wynika to z faktu, \u017ce wiele z nich jest zdalnie zlokalizowanych i brakuje im zasob\u00f3w do stworzenia solidnych ga\u0142\u0119zi przemys\u0142u lub przedsi\u0119biorstw. Powszechnym wyj\u0105tkiem s\u0105 kasyna, kt\u00f3re odnios\u0142y du\u017cy sukces i s\u0105 kluczowym \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w dla plemion. Kilka stan\u00f3w, takich jak Teksas, zabrania zak\u0142adania kasyn, dlatego wiele os\u00f3b udaje si\u0119 do jedynych o\u015brodk\u00f3w hazardu znajduj\u0105cych si\u0119 w rezerwatach Indian. Jeden z nich znajduje si\u0119 w rezerwacie Kickapoo w Eagle Pass w Teksasie, na granicy z Coahuila w Meksyku.<\/p>\n\n\n\n

Rdzenni ameryka\u0144scy katolicy<\/h2>\n\n\n\n

Szacuje si\u0119, \u017ce w kraju \u017cyje nieco ponad 780 000 ameryka\u0144skich Indian i rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w Alaski, kt\u00f3rzy wyznaj\u0105 wiar\u0119 katolick\u0105. Istnieje 340 parafii sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z rdzennych spo\u0142eczno\u015bci. Konferencja Biskup\u00f3w Katolickich Stan\u00f3w Zjednoczonych (USCCB) utworzy\u0142a Podkomisj\u0119 do Spraw Rdzennych Amerykan\u00f3w, kt\u00f3rej obecnie przewodniczy biskup Chad W. Zielinski z Ulm, aby zarz\u0105dza\u0107 i pomaga\u0107 w opiece duszpasterskiej nad tym sektorem populacji. <\/p>\n\n\n\n

\u00a0Rdzenni ameryka\u0144scy katolicy posiadaj\u0105 g\u0142\u0119bokie warto\u015bci, kt\u00f3re wzbogaci\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 i jego spo\u0142eczno\u015bci. Pierwsz\u0105 z nich jest ich duchowo\u015b\u0107. W ostatnich latach Ko\u015bci\u00f3\u0142 zwi\u0119kszy\u0142 liczb\u0119 swoich \u015bwi\u0119tych i b\u0142ogos\u0142awionych, kanonizuj\u0105c Kateri Tekakwith\u0119 (1656, Nowy Jork-1680 Quebec), zwan\u0105 \"rdzenn\u0105 Amerykank\u0105\".Mohawk Lily<\/a>\"oraz z procesem beatyfikacyjnym S\u0142ugi Bo\u017cego Nicholasa W. Black Elka, \"Czarnego \u0141osia\" (1863-1950) z plemienia Oglala Sioux. Kateri Tekakwitha jest patronk\u0105 rdzennych Amerykan\u00f3w. Zosta\u0142a kanonizowana w 2012 roku. \"Czarny \u0141o\u015b\" zosta\u0142 ochrzczony jako doros\u0142y w 1907 roku i w drugiej cz\u0119\u015bci swojego \u017cycia podr\u00f3\u017cowa\u0142 do r\u00f3\u017cnych india\u0144skich rezerwat\u00f3w, aby naucza\u0107 i g\u0142osi\u0107 wiar\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Podczas gdy \u017cycie tych wzorowych wzorc\u00f3w ukszta\u0142towa\u0142o duchowo\u015b\u0107 rdzennych Amerykan\u00f3w, kultury te posiadaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne warto\u015bci, kt\u00f3re wzbogacaj\u0105 reszt\u0119 kultury ameryka\u0144skiej. Jedn\u0105 z nich jest sprawiedliwo\u015b\u0107 naprawcza. Poprzez swoje zmagania, g\u0142\u00f3wnie w ameryka\u0144skich s\u0105dach, rdzenni mieszka\u0144cy dochodzili swoich praw, zw\u0142aszcza do u\u017cytkowania i suwerenno\u015bci swoich ziem. Dwie inne istotne zasady w kulturach rdzennych Amerykan\u00f3w to rodzina, skoncentrowana na ma\u0142\u017ce\u0144stwie, oraz \u017cycie wsp\u00f3lnotowe w parafii. Ich tradycje, j\u0119zyki i zwyczaje s\u0105 rozpowszechniane - we wsp\u00f3lnotach parafialnych lub misjach - wraz z g\u0142oszeniem Ewangelii i sprawowaniem sakrament\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Rdzenne kultury i Ewangelia nie s\u0105 dwiema konkuruj\u0105cymi ze sob\u0105 ideami, ale \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119, jak wida\u0107 w \u017cyciu tak wielu rdzennych Amerykan\u00f3w. Dzi\u0119ki g\u0142\u0119bszemu zrozumieniu spo\u0142eczno\u015bci nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a katolickiego rdzennych Amerykan\u00f3w b\u0119dziemy w stanie lepiej po\u0142\u0105czy\u0107 wiar\u0119 i kultury, kt\u00f3re kieruj\u0105 pos\u0142ug\u0105 katolick\u0105 dla rdzennych Amerykan\u00f3w, b\u0119d\u0105c wielkim darem dla Chrystusa i Jego Ko\u015bcio\u0142a\" (USCCB, 2019. \"Dwie rzeki\", Raport na temat kultury i pos\u0142ugi ameryka\u0144skich katolik\u00f3w).<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Desde 1990 se conmemora en noviembre el mes de la Herencia de los Nativos Americanos. Su objetivo es acercarse a los pueblos originarios en EUA para conocer sus culturas y reconocer sus contribuciones en la sociedad. Con ese motivo, diferentes instituciones culturales y museos organizan actividades, entre ellos la Galer\u00eda Nacional, la Biblioteca del Congreso, […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":35207,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[36,1221,46],"tags":[795],"class_list":["post-35205","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-estados-unidos","category-mundo","tag-estados-unidos","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35205","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35205"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35205\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35207"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35205"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35205"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35205"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}