{"id":34391,"date":"2023-10-10T06:00:00","date_gmt":"2023-10-10T04:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/?p=34391"},"modified":"2023-10-06T13:46:58","modified_gmt":"2023-10-06T11:46:58","slug":"cnoty-ludzkie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/firmas\/ser-humano-virtudes\/","title":{"rendered":"O istotach ludzkich, ich naturze i cnotach"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Szkocki filozof<strong> <\/strong>Alasdair MacIntyre (1929\/-) opublikowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 \"After Virtue\" w 1981 roku. Przywo\u0142uje w niej fragmenty \"Etyki nikomachejskiej\" autorstwa <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/firmas\/lecciones-politicas-antiguos\/\">Arystoteles<\/a>\u017ce jego teleologiczny schemat opiera si\u0119 na trzech elementach:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">a) Cz\u0142owiek taki, jaki jest.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">b) Cz\u0142owiek taki, jakim m\u00f3g\u0142by by\u0107, gdyby u\u015bwiadomi\u0142 sobie swoj\u0105 istotn\u0105 natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">c) Zestaw zasad etycznych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasady etyczne porz\u0105dkuj\u0105 r\u00f3\u017cne cnoty i zakazuj\u0105 przeciwstawnych im wad, instruuj\u0105c nas, jak urzeczywistni\u0107 nasz\u0105 prawdziw\u0105 natur\u0119 i osi\u0105gn\u0105\u0107 nasz prawdziwy cel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zasady te zak\u0142adaj\u0105: koncepcj\u0119 istoty i celu cz\u0142owieka jako zwierz\u0119cia rozumnego, kt\u00f3rego rozum poucza nas, jaki jest nasz prawdziwy cel i jak go osi\u0105gn\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dla MacIntyre'a schemat ten za\u0142ama\u0142 si\u0119 w XVII wieku wraz z pojawieniem si\u0119 protestanckiej i jansenistycznej koncepcji, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 grzech pierworodny, poprzez ca\u0142kowite zepsucie rozumu, pozbawi\u0142 go zdolno\u015bci rozumienia celu cz\u0142owieka. Od tego czasu \"\u015bcis\u0142e ograniczenia zosta\u0142y na\u0142o\u017cone na moce rozumu. Rozum jest kalkulacj\u0105; mo\u017ce ustala\u0107 faktyczne prawdy i relacje matematyczne, ale nic wi\u0119cej. W sferze praktyki mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 tylko o \u015brodkach. O celach musi milcze\u0107\".<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u015bwieceniowi filozofowie, pozbawieni tej normatywnej i teleologicznej koncepcji ludzkiej natury, oparli swoj\u0105 etyk\u0119 na kategorycznych imperatywach praktycznego rozumu (Kant) lub na maksymalizacji przyjemno\u015bci (Hume). Dla MacIntyre'a ta pora\u017cka, kt\u00f3ra zrodzi\u0142a Nietzschego i ca\u0142y wsp\u00f3\u0142czesny irracjonalizm, pozostawia obecny wyb\u00f3r ograniczony mi\u0119dzy arystotelesowsk\u0105 teori\u0105 cn\u00f3t a irracjonalistycznym amoralizmem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">MacIntyre, po historycznym opisie warto\u015bci ludzkich cn\u00f3t (najwy\u017csze cnoty w heroicznych spo\u0142ecze\u0144stwach opisanych przez Homera: m\u0119stwo lub lojalno\u015b\u0107; cnoty, takie jak mi\u0142o\u015b\u0107 lub pokora, przyniesione przez chrze\u015bcija\u0144stwo), opowiada si\u0119 za etyk\u0105 cn\u00f3t w tradycji arystotelesowsko-tomistycznej, \u015bwiadomy znaczenia ponownego odkrycia warto\u015bci ludzkich cn\u00f3t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ameryka\u0144ski filozof<strong> <\/strong>Peter Kreeft<strong> <\/strong>(1937\/-) pr\u00f3buje pokaza\u0107, \u017ce nauki przyrodnicze i filozofia to dwa odr\u0119bne, ale uzupe\u0142niaj\u0105ce si\u0119 porz\u0105dki wiedzy.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauka pr\u00f3buje odpowiedzie\u0107 na pytanie: jakie s\u0105 fizyczne w\u0142a\u015bciwo\u015bci rzeczy? Filozofia pr\u00f3buje odpowiedzie\u0107 na pytanie, jaka jest ostateczna natura rzeczywisto\u015bci. Jej najwa\u017cniejsze pytania:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Pytanie metafizyczne: czym jest to, co jest?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Czym jest ta istota, kt\u00f3ra zastanawia si\u0119 nad tym, czym jest, lub, pro\u015bciej, czym jest cz\u0142owiek, pytanie antropologiczne?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-To, co nale\u017cy, a czego nie nale\u017cy robi\u0107, jest kwesti\u0105 etyczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">-Sk\u0105d wiemy, pytanie epistemologiczne.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odpowiedzi na te pytania zale\u017c\u0105 od siebie nawzajem, s\u0105 ze sob\u0105 powi\u0105zane. Nie mo\u017cemy okre\u015bli\u0107, jakie post\u0119powanie odpowiada cz\u0142owiekowi, je\u015bli nie wiemy, czym jest cz\u0142owiek, a to, czym cz\u0142owiek jest, zale\u017cy od tego, czym ma by\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od Sokratesa a\u017c do pocz\u0105tku XX wieku utrzymywano pogl\u0105d, \u017ce poszukiwanie prawdy jest jednym z najszlachetniejszych zada\u0144 cz\u0142owieka, a rozum jest g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em tego poszukiwania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pocz\u0105tku XX wieku jeste\u015bmy \u015bwiadkami zasiewu nietzschea\u0144skiego sposobu my\u015blenia, w kt\u00f3rym wola przewa\u017ca nad rozumem: zamiast pr\u00f3bowa\u0107 zrozumie\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107, aby lepiej si\u0119 dostosowa\u0107, jeste\u015bmy zaproszeni do tworzenia w\u0142asnych warto\u015bci i w\u0142asnych prawd, aby narzuci\u0107 je rzeczywisto\u015bci. Nie mamy poddawa\u0107 si\u0119 rzeczywisto\u015bci, temu, co jest, ale raczej kszta\u0142towa\u0107 j\u0105 zgodnie z naszymi pragnieniami i ambicjami, wykorzystuj\u0105c pot\u0119\u017cne technologie, kt\u00f3re nauka oddaje do naszej dyspozycji.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ludzka natura jest postrzegana jako rzeczywisto\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna modyfikowa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od okoliczno\u015bci lub preferencji. Wszystko wok\u00f3\u0142 nas, w tym nasze cia\u0142o, jest surowcem, kt\u00f3rym mo\u017cna dowolnie manipulowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Samo poj\u0119cie natury zosta\u0142o zniesione i zast\u0105pione ide\u0105, \u017ce to do ka\u017cdej jednostki nale\u017cy zdefiniowanie dla siebie tego, co jest naturalne, a co nie, ustanawiaj\u0105c w ten spos\u00f3b najwy\u017cszy kult indywidualnej autonomii, kt\u00f3ry znajduje jeden z najbardziej wyra\u017anych wyraz\u00f3w w wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego USA z 1992 r. w sprawie Planned Parenthood przeciwko Casey, kt\u00f3ry ustanowi\u0142 prawo ka\u017cdej jednostki do zdefiniowania w\u0142asnej koncepcji istnienia, znaczenia, wszech\u015bwiata i tajemnicy ludzkiego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ten kult ludzkiej autonomii le\u017cy u podstaw praw do aborcji i wspomaganego samob\u00f3jstwa, kt\u00f3re s\u0105 uznawane w wielu krajach. Wed\u0142ug jednej z wersji teorii lub ideologii gender, opr\u00f3cz zaprzeczania, \u017ce ludzkie cia\u0142o ma natur\u0119, twierdzi ona, \u017ce jeste\u015bmy m\u0119\u017cczyznami lub kobietami tylko w takim stopniu, w jakim zgadzamy si\u0119 na to. Rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy m\u0119\u017cczyzn\u0105 a kobiet\u0105 w istotach ludzkich by\u0142oby czysto arbitralne, by\u0142oby konstruktem spo\u0142ecznym wynikaj\u0105cym z relacji w\u0142adzy. Taka antropologia jest zdominowana przez supremacj\u0119 subiektywno\u015bci nad obiektywno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Czy postrzeganie wolnej woli le\u017cy w ludzkiej naturze?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Idea, \u017ce istoty ludzkie nie maj\u0105 wolnej woli, ma swoje korzenie w reformacji protestanckiej z XVI wieku. W \"Loci communes\" Melanchtona, a tak\u017ce w \"Institution de la religion chr\u00e9tienne\" Kalwina, zbawienie nie ma nic wsp\u00f3lnego z praktykowaniem cn\u00f3t, poniewa\u017c nie ma nic wsp\u00f3lnego z ludzk\u0105 wolno\u015bci\u0105. Wed\u0142ug Melanchtona cnotliwe post\u0119powanie nie mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do wiecznego zbawienia, poniewa\u017c takie post\u0119powanie jest jedynie szcz\u0119\u015bliw\u0105 konsekwencj\u0105 zbawienia przez wiar\u0119, w kt\u00f3re zaanga\u017cowany jest tylko B\u00f3g.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ta protestancka interpretacja otworzy\u0142a drog\u0119 dla naukowego materializmu, kt\u00f3ry wskazuje, \u017ce cz\u0142owiek jest integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiata przyrody i nie mo\u017ce uwolni\u0107 si\u0119 od uniwersalnego determinizmu, kt\u00f3ry rz\u0105dzi \u015bwiatem przyrody. Przyznanie istnienia wolnej woli by\u0142oby r\u00f3wnoznaczne z zaprzeczeniem uniwersalno\u015bci zasady przyczynowo\u015bci, a tym samym praw naukowych.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wed\u0142ug Kreefta na nasze wybory, nawet je\u015bli nie s\u0105 zdeterminowane, wp\u0142ywaj\u0105 liczne czynniki zewn\u0119trzne (\u015brodowisko spo\u0142eczne lub fizyczne), cielesne (dziedziczno\u015b\u0107) lub duchowe (motywacje). W ka\u017cdym przypadku mo\u017cliwe jest oparcie si\u0119 tym wp\u0142ywom lub pokusom.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nauki spo\u0142eczne i humanistyczne pomagaj\u0105 nam odkry\u0107 nie przyczyny, kt\u00f3re mechanicznie determinuj\u0105 ludzkie zachowanie, ale czynniki, kt\u00f3re je warunkuj\u0105 lub mu sprzyjaj\u0105.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El fil\u00f3sofo escoc\u00e9s Alasdair MacIntyre (1929\/-) public\u00f3 en 1981 su obra \u00abAfter Virtue\u00bb (\u00abTras la virtud\u00bb). En ella, recuerda de \u00abLa \u00c9tica a Nic\u00f3maco\u00bb, de Arist\u00f3teles, que su esquema teleol\u00f3gico descansa sobre tres elementos: a) El hombre tal como es. b) El hombre tal como podr\u00eda ser si realizase su naturaleza esencial. c) Un conjunto [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":975,"featured_media":34393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[47],"tags":[1307,1226],"class_list":["post-34391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-firmas","tag-fe-y-razon","tag-humanidades","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/975"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34391\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}