liturgia <\/a>jako oddanie.<\/p>\n\n\n\nJednak najnowsza sztuka zachodnia wydaje si\u0119 by\u0107 mniej zainteresowana sacrum, chocia\u017c rozwin\u0119\u0142a nurty, ruchy, artyst\u00f3w, kt\u00f3rzy zaproponowali sztuk\u0119, kt\u00f3ra, mniej lub bardziej akceptowana przez krytyk\u00f3w i publiczno\u015b\u0107, \u015bwiadczy o obecno\u015bci. Niekt\u00f3rzy z tych artyst\u00f3w zajmowali si\u0119 tematem sacrum, czasami w prowokacyjny, a nawet lekcewa\u017c\u0105cy i lekcewa\u017c\u0105cy spos\u00f3b, w wielu innych przypadkach ze szczerym zainteresowaniem.<\/p>\n\n\n\nTerakotowa fontanna Droga Krzy\u017cowa<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nW obliczu wsp\u00f3\u0142czesnych ruch\u00f3w artystycznych i niekt\u00f3rych artyst\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich zainteresowanych tradycyjn\u0105 sztuk\u0105 sakraln\u0105 powsta\u0142 kontrast, kt\u00f3ry nast\u0119pnie znalaz\u0142 odzwierciedlenie w wiernych chrze\u015bcijanach i tych, kt\u00f3rzy s\u0105 odpowiedzialni za kierowanie now\u0105 produkcj\u0105 artystyczn\u0105: Z jednej strony ci, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce musimy by\u0107 otwarci na nowe propozycje, na now\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, kt\u00f3ra z drugiej strony jest daleka od jednoznaczno\u015bci, jest tak rozdrobniona, jak wsp\u00f3\u0142czesna scena artystyczna; inni, z drugiej strony, spojrzeli wstecz, my\u015bl\u0105c, \u017ce musimy powr\u00f3ci\u0107 do sztuki XIX wieku, figuratywnej, narracyjnej, zgodnie z tradycj\u0105 zachodni\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Te ostatnie, to znaczy te, kt\u00f3re dla wygody nazwiemy tradycyjnymi, odnosz\u0105 si\u0119 z kolei do r\u00f3\u017cnych tradycji; niekt\u00f3rzy spogl\u0105daj\u0105 na chrze\u015bcija\u0144ski Wsch\u00f3d, na ikony, inni na \u015bredniowiecze, inni na renesans lub na XIX wiek, kt\u00f3ry by\u0142 tak\u017ce epok\u0105 neogotyku, neoklasycyzmu, neorenesansu, neoroma\u0144skiego....<\/p>\n\n\n\n
Podej\u015bcie Ko\u015bcio\u0142a<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNie wiem, co nale\u017cy dzi\u015b robi\u0107 w tej dziedzinie, a co nie. Do artyst\u00f3w nale\u017cy my\u015blenie, proponowanie, refleksja, oczywi\u015bcie wsp\u00f3lnie ze swoimi zleceniodawcami, religijnymi wsp\u00f3lnotami odniesienia, a tak\u017ce z tymi, kt\u00f3rzy studiowali ten temat, na przyk\u0142ad poprzez nauczanie przedmiotu wsp\u00f3\u0142czesnej sztuki sakralnej w szkole sztuki sakralnej. Sztuka jest z\u0142o\u017conym zjawiskiem, kt\u00f3rego nie da si\u0119 sprowadzi\u0107 do recept czy schemat\u00f3w. Nie oznacza to jednak, \u017ce nie mo\u017cna zastanowi\u0107 si\u0119 i znale\u017a\u0107 argument\u00f3w, aby uzna\u0107, \u017ce artysta lub dzie\u0142o jest mniej lub bardziej odpowiednie do u\u017cytku liturgicznego, w ramach wiary, a tak\u017ce w ramach zachodniej tradycji chrze\u015bcija\u0144skiej, w \"tu\" i \"teraz\", kt\u00f3re s\u0105 r\u00f3\u017cne i kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c (ale nie tylko) zale\u017c\u0105 od przestrzeni i czasu. <\/p>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bnie stwierdzi\u0142em, \u017ce chrze\u015bcija\u0144ska sztuka sakralna w tradycji katolickiej jest zwi\u0105zana z kultur\u0105, kt\u00f3ra zmienia si\u0119 wraz z czasami i miejscami. Argumentuje to dokument magisterialny Soboru Watyka\u0144skiego II, kt\u00f3ry stwierdza mi\u0119dzy innymi, \u017ce Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki nie ma artystycznego stylu odniesienia, poniewa\u017c styl musi by\u0107 najbardziej zgodny z wiar\u0105 i godno\u015bci\u0105 celebracji, ale tak\u017ce z konkretnymi kulturami.<\/p>\n\n\n\n
Rzeczywi\u015bcie, Konstytucja \"Sacrosanctum Concilium\" stwierdza w punkcie 123, \u017ce \"Ko\u015bci\u00f3\u0142 nigdy nie mia\u0142 okre\u015blonego stylu artystycznego jako w\u0142asnego, ale zgodnie z charakterem i warunkami lud\u00f3w oraz potrzebami r\u00f3\u017cnych obrz\u0119d\u00f3w przyjmowa\u0142 formy artystyczne ka\u017cdego wieku, tworz\u0105c w ten spos\u00f3b na przestrzeni wiek\u00f3w skarb artystyczny, kt\u00f3ry nale\u017cy zachowa\u0107 z ca\u0142\u0105 trosk\u0105. Sztuka naszych czas\u00f3w oraz wszystkich narod\u00f3w i kraj\u00f3w powinna mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c swobod\u0119 wyrazu w Ko\u015bciele, pod warunkiem, \u017ce b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0107 z nale\u017cyt\u0105 czci\u0105 i honorem potrzebom \u015bwi\u0119tych budowli i \u015bwi\u0119tych obrz\u0119d\u00f3w. W ten spos\u00f3b b\u0119dzie ona mog\u0142a doda\u0107 sw\u00f3j w\u0142asny g\u0142os do godnego podziwu szeregu chwa\u0142y, jak\u0105 w minionych wiekach wznosili ludzie wywy\u017cszeni w wierze katolickiej\".<\/p>\n\n\n\nDroga Krzy\u017cowa Fontany w szkliwionej ceramice<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nZ tego powodu tematy te s\u0105 z\u0142o\u017cone i wymagaj\u0105 wielkiego szacunku, bez schematyzm\u00f3w i bez szukania sposob\u00f3w i form, kt\u00f3re s\u0105 uniwersalne lub niezmienne. B\u00f3g jest niesko\u0144czony i wieczny, ale sposoby, w jakie Go przedstawiamy, nie s\u0105 niesko\u0144czone i wieczne, poniewa\u017c zale\u017c\u0105 od materii, technik i kultury, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do bogactwa Boga, ale go nie wyczerpuj\u0105, nawet w spos\u00f3b poetycki lub symboliczny. <\/p>\n\n\n\n
Gdyby tak nie by\u0142o, B\u00f3g sta\u0142by si\u0119 \"przedmiotem\", kt\u00f3ry posiadamy i kt\u00f3ry ograniczamy. Je\u015bli B\u00f3g jest niesko\u0144czony, b\u0119dzie niesko\u0144czenie wiele sposob\u00f3w odnoszenia si\u0119 do Niego, a niekt\u00f3re z nich b\u0119d\u0105 bardziej odpowiednie dla wra\u017cliwo\u015bci i gustu ludzi w danej epoce. Wpisanie Boga w schemat estetyczny jest r\u00f3wnoznaczne z uczynieniem z Niego bo\u017cka. Co wi\u0119cej, sztuka chrze\u015bcija\u0144ska musi by\u0107 wcielona, tak jak S\u0142owo Bo\u017ce zosta\u0142o wcielone, przyjmuj\u0105c ludzk\u0105 posta\u0107, u\u017cywaj\u0105c sposobu ubierania si\u0119, m\u00f3wienia i objawiania si\u0119, kt\u00f3ry by\u0142 i jest tak samo znacz\u0105cy dla Jego wsp\u00f3\u0142czesnych, jak i dla nas.<\/p>\n\n\n\n
Niejednoznaczne terminy<\/strong><\/h2>\n\n\n\nKwestia sztuki sakralnej, czyli relacji mi\u0119dzy Bogiem a ludzkimi kulturami, jest r\u00f3wnie\u017c skomplikowana przez fakt, \u017ce nie ma jasno\u015bci co do u\u017cywanych termin\u00f3w. Sztuka sakralna to bardzo szerokie i nieco niejednoznaczne okre\u015blenie. Niekt\u00f3rzy badacze wol\u0105 m\u00f3wi\u0107 o sztuce liturgicznej (a wtedy konieczne jest okre\u015blenie, z jak\u0105 liturgi\u0105 mamy do czynienia), o sztuce religijnej (i tutaj konieczne jest zrozumienie, z jak\u0105 religi\u0105 mamy do czynienia, poniewa\u017c nawet w obr\u0119bie chrze\u015bcija\u0144stwa istniej\u0105 r\u00f3\u017cne wizje, od prawos\u0142awnych po katolik\u00f3w, w tym r\u00f3\u017cne i specyficzne wizje ko\u015bcio\u0142\u00f3w protestanckich). Sztuka w s\u0142u\u017cbie Ko\u015bcio\u0142a, a nawet ko\u015bcio\u0142\u00f3w, odzwierciedla i do pewnego stopnia wzmacnia istniej\u0105ce r\u00f3\u017cnice, ale powinna tak\u017ce podkre\u015bla\u0107 podobie\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Lucio Fontana i \"bia\u0142a droga krzy\u017cowa\".<\/strong><\/h2>\n\n\n\nPowiedziawszy t\u0119 preambu\u0142\u0119, przejd\u0119 do pierwszego zaproponowanego przeze mnie artysty: Lucio Fontana (Rosario di Santa F\u00e9, Argentyna, 19 lutego 1899 - Comabbio, W\u0142ochy, 7 wrze\u015bnia 1968) i jego \"Bia\u0142a droga krzy\u017cowa\".<\/p>\n\n\n\nBia\u0142a droga krzy\u017cowa Fontana<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nDlaczego proponuj\u0119 Fontan\u0119? Pow\u00f3d jest prosty: to artysta, kt\u00f3ry eksperymentowa\u0142 i wprowadza\u0142 innowacje. Argenty\u0144czyk z urodzenia, pochodzi\u0142 z w\u0142oskiej rodziny rze\u017abiarzy, kt\u00f3rzy pracowali dla przemys\u0142u pogrzebowego w Rosario: jego ojciec, pochodz\u0105cy z Varese, po\u015blubi\u0142 argenty\u0144sk\u0105 aktork\u0119 Luci\u0119 Bottini, r\u00f3wnie\u017c w\u0142oskiego pochodzenia. Lucio studiowa\u0142 na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Mediolanie. Jest wzorowym studentem, bardzo dobrym w sztuce figuratywnej, ale zaraz po uko\u0144czeniu studi\u00f3w obiera zupe\u0142nie inn\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119, z poszukiwaniami, kt\u00f3re nazywa \"przestrzennymi\".<\/p>\n\n\n\n
Fontana zrywa z tradycj\u0105, jest w tym bardzo wsp\u00f3\u0142czesny. Zerwanie z tradycj\u0105 nie jest tak naprawd\u0119 elementem absolutnej nowo\u015bci, poniewa\u017c, zw\u0142aszcza w sztuce zachodniej ka\u017cdego okresu, arty\u015bci dystansowali si\u0119 w spos\u00f3b innowacyjny i zrywaj\u0105cy z pokoleniem, kt\u00f3re ich poprzedzi\u0142o. W sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej jest to zerwanie z klasycyzmem, z tak zwan\u0105 sztuk\u0105 akademick\u0105, cz\u0119sto powracaj\u0105c\u0105 do \"prymityw\u00f3w\". Fontana zas\u0142yn\u0105\u0142 ze swoich ci\u0119\u0107 w p\u0142\u00f3tnie, kt\u00f3re w jego zamy\u015ble by\u0142y d\u0105\u017ceniem do p\u00f3j\u015bcia dalej, a nie aktem oszpecenia sztuki obrazkowej, jak niekt\u00f3rzy to rozumieli.<\/p>\n\n\n\n
Droga krzy\u017cowa jako temat przewodni w Fontana<\/strong><\/h2>\n\n\n\nFontana by\u0142 zainteresowany tematem drogi krzy\u017cowej i w rzeczywisto\u015bci wyprodukowa\u0142 trzy z nich w do\u015b\u0107 kr\u00f3tkim czasie: tr\u00f3jwymiarow\u0105, bardzo kolorow\u0105, szkliwion\u0105, ceramiczn\u0105 z 1947 roku, kt\u00f3ra nale\u017cy do prywatnego kolekcjonera i kt\u00f3r\u0105 Fontana wykona\u0142 \"bez \u017cadnego zlecenia\" - jak napisa\u0142 w\u0142oski krytyk sztuki Giovanni Testori - \"kierowany zatem w\u0142asnym, bardzo prywatnym napi\u0119ciem i potrzeb\u0105\"; bia\u0142a droga krzy\u017cowa, do kt\u00f3rej chcemy si\u0119 tutaj odnie\u015b\u0107, z lat 1955-1956, znajduj\u0105ca si\u0119 w Muzeum Diecezjalnym w Mediolanie; i wreszcie terakotowa z lat 1956-1957, z 14 owalnymi stacjami, obecnie w ko\u015bciele San Fedele w Mediolanie.<\/p>\n\n\n\nKolejna scena bia\u0142ej drogi krzy\u017cowej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nBia\u0142a droga krzy\u017cowa wydaje mi si\u0119 najbardziej efektywna, z jej o\u015bmiok\u0105tnymi stacjami - wyra\u017anym odniesieniem do zmartwychwstania i \u00f3smego dnia - wy\u0142aniaj\u0105cymi si\u0119 z jednorodnej, odbijaj\u0105cej \u015bwiat\u0142o powierzchni, bieli ceramiki. Ledwo naszkicowane postacie, silnie dynamiczne, dramatyczne w swojej o\u015blepiaj\u0105cej bieli, zyskuj\u0105 jeszcze wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0119 dzi\u0119ki rozs\u0105dnemu u\u017cyciu czerni i czerwieni. Fontana jest minimalist\u0105. Szybkim gestem stara si\u0119 uchwyci\u0107 istot\u0119. M\u00f3wi bez wyczerpania, insynuuje, odk\u0142ada na p\u00f3\u017aniej, zach\u0119ca do osobistej kontemplacji. Droga Krzy\u017cowa to historia Chrystusa i w pewnym sensie ka\u017cdego cz\u0142owieka. Postacie wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z materii, s\u0105 ziemi\u0105, s\u0105 dynamiczne, poruszaj\u0105 si\u0119. Porusza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c punkt widzenia artysty, a wraz z nim punkt widzenia tych, kt\u00f3rzy kontempluj\u0105 dzie\u0142a. Niekt\u00f3re sceny s\u0105 na wysoko\u015bci naszego wzroku, inne mo\u017cemy kontemplowa\u0107 z g\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n
W tej pracy artysta przesuwa materia\u0142 w reliefie, ale tak\u017ce stosuje grawerowanie. Ceramika staje si\u0119 jak szkicownik. \u015awietne opanowanie kompozycji, ale przede wszystkim szybko\u015b\u0107 wykonania i wyrazisto\u015b\u0107. Oczywi\u015bcie w tym przypadku nie jest to zwyk\u0142a improwizacja, bo za ka\u017cd\u0105 scen\u0105 kryje si\u0119 wiele przemy\u015ble\u0144 i refleksji, kt\u00f3re jednak szybko nabieraj\u0105 kszta\u0142tu, pobudzaj\u0105c do kontemplacji i osobistej modlitwy, ze \u015bwie\u017co\u015bci\u0105 i dramatyzmem, kt\u00f3rych - moim zdaniem - nie maj\u0105 czego zazdro\u015bci\u0107 inne s\u0142ynne stacje drogi krzy\u017cowej w sztuce chrze\u015bcija\u0144skiej. <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cuando me preguntaron si estar\u00eda interesado en redactar una columna sobre arte sacro contempor\u00e1neo para Omnes, pens\u00e9 inmediatamente que ser\u00eda un trabajo dif\u00edcil, pero por eso mismo apasionante. El director de la revista me dijo que se tratar\u00eda de presentar, en cada art\u00edculo, a un artista que, en mi opini\u00f3n, pudiera considerarse interesante desde una […]<\/p>\n","protected":false},"author":1814,"featured_media":32048,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[36,39],"tags":[],"class_list":["post-32046","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-cultura","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32046","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1814"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32046"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32046\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32048"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/arcilla-683x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/marron-1024x853.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/unnamed-2-769x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/www.omnesmag.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/blanco-flagel-764x1024.jpg\")