Rodrigo Mart\u00ednez<\/strong> jest przewodnicz\u0105cym Regionalnej Rady Edukacji Katolickiej w biskupstwie San Isidro (Argentyna) i od lat bada obecno\u015b\u0107 edukacji religijnej w szko\u0142ach publicznych lub pa\u0144stwowych w Ameryce \u0141aci\u0144skiej.<\/p>\n\n\n\nJest to zreszt\u0105 temat jego wyst\u0105pienia na Encuentro de Humanidades. W wywiadzie dla Omnes Mart\u00ednez podkre\u015bla, \u017ce szkolna edukacja religijna wymaga szerokiej refleksji nad religijno\u015bci\u0105 ludow\u0105 oraz kszta\u0142cenia w zakresie przedmiotu i dydaktyki nauczycielskiej, aby odpowiedzie\u0107 na aktualne wyzwania nauczania.<\/p>\n\n\n\n
W Ameryce \u0141aci\u0144skiej panorama edukacji religijnej w szko\u0142ach r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kraju. Czy m\u00f3g\u0142by\u015b dzi\u015b narysowa\u0107 map\u0119 edukacji religijnej?<\/h2>\n\n\n\n
Pierwsze rozr\u00f3\u017cnienie, jakie nale\u017cy poczyni\u0107 w odniesieniu do obecno\u015bci edukacji religijnej w szko\u0142ach, dotyczy tych pa\u0144stw, kt\u00f3rych ustawodawstwo dopuszcza nauczanie religii w szko\u0142ach publicznych lub pa\u0144stwowych, oraz tych, kt\u00f3re tego nie czyni\u0105.<\/p>\n\n\n\n
W krajach o tradycji hiszpa\u0144skiej lub portugalskiej w Ameryce \u0141aci\u0144skiej mamy dziesi\u0119\u0107 przypadk\u00f3w, w kt\u00f3rych edukacja religijna jest dozwolona w szko\u0142ach pa\u0144stwowych w jednym z modeli i kolejne dziesi\u0119\u0107, w kt\u00f3rych nie jest.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 tak\u0105 edukacj\u0119 w szkole publicznej, zdaje si\u0119 przewa\u017ca\u0107 model wielowyznaniowy<\/em>. W tym modelu pa\u0144stwo upowa\u017cnia szereg wyzna\u0144 religijnych do sporz\u0105dzania swoich program\u00f3w i szkolenia nauczycieli w zakresie edukacji religijnej w szko\u0142ach. Jest to model spotykany np. w Chile, Kolumbii i Brazylii.<\/p>\n\n\n\nTo prawda, \u017ce w praktyce szkolna edukacja religijna cz\u0119sto ogranicza si\u0119 do katolickiej, w niekt\u00f3rych miejscach katolickiej i ewangelickiej, a nie ma do\u015bwiadcze\u0144 z innymi religiami, cho\u0107 np. tak jak w Chile ustawodawstwo przewiduje bardzo du\u017c\u0105 liczb\u0119 religii, kt\u00f3re mog\u0142yby prowadzi\u0107 edukacj\u0119 religijn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Na niekt\u00f3rych obszarach, kt\u00f3re s\u0105 bardziej krytyczne wobec obecno\u015bci nauczania religii, m\u00f3wi si\u0119 o modelu bezwyznaniowym, kt\u00f3ry przedstawia zjawisko religii jako fakt kulturowy, kt\u00f3ry nale\u017cy bada\u0107 ze wzgl\u0119du na jego znaczenie kulturowe, etc., ale w praktyce model ten jest ma\u0142o obecny w regionie. By\u0107 mo\u017ce Boliwia sk\u0142ania si\u0119 nieco ku temu typowi, ale nie wydaje si\u0119, by mia\u0142 on du\u017ce oparcie w Ameryce \u0141aci\u0144skiej. <\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony, model katolicki jako jedyna opcja prawie nie istnieje, jedynie w Peru. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kraj\u00f3w decyduje si\u0119 na model katolicki wielowyznaniowy<\/em>Korzenie chrze\u015bcija\u0144skie, jak widzieli\u015bmy.<\/p>\n\n\n\nW jaki spos\u00f3b kraje te definiuj\u0105 wyznania, kt\u00f3rym przyznaj\u0105 dost\u0119p, i czy dzieje si\u0119 to w odniesieniu do ich obecno\u015bci w spo\u0142ecze\u0144stwie?<\/h2>\n\n\n\n
-Generalnie te kraje maj\u0105 tradycj\u0119 katolick\u0105. To by\u0142 dominuj\u0105cy model. P\u00f3\u017aniej, poprzez kolejne reformy prawa o\u015bwiatowego, mo\u017cliwa sta\u0142a si\u0119 obecno\u015b\u0107 innych wyzna\u0144 religijnych. Na przyk\u0142ad w przypadku Kolumbii prawo m\u00f3wi o katolickim wyznaniu chrze\u015bcija\u0144skim i niekatolickich wyznaniach chrze\u015bcija\u0144skich. W Brazylii, gdzie silniejsze s\u0105 wyznania ewangelickie, pojawiaj\u0105 si\u0119 one bardziej szczeg\u00f3\u0142owo. Ale generalnie nie dokonuje si\u0119 tej specyfikacji na podstawie procentu obecno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Czy w przypadku kraj\u00f3w Ameryki \u0141aci\u0144skiej istnieje stabilno\u015b\u0107 w ich ustawodawstwie dotycz\u0105cym edukacji?<\/h2>\n\n\n\n
-Modele, kt\u00f3re obecnie znajdujemy w ka\u017cdym kraju s\u0105 wynikiem kolejnych reform, cho\u0107 prawd\u0105 jest, \u017ce w ostatnich latach nie by\u0142o wi\u0119kszych zmian. Istnia\u0142y r\u00f3\u017cnice by\u0107 mo\u017ce w zakresie projektowania program\u00f3w nauczania itp.<\/p>\n\n\n\n
Z drugiej strony, w niekt\u00f3rych krajach pojawi\u0142y si\u0119 apele ruch\u00f3w politycznych lub stowarzysze\u0144 obywatelskich o wyeliminowanie nauczania religii z programu szkolnego. W odniesieniu do rezultat\u00f3w tego typu dzia\u0142a\u0144 obserwowali\u015bmy trzy r\u00f3\u017cne konsekwencje. <\/p>\n\n\n\n
W Argentynie istnieje system federalny, w kt\u00f3rym ka\u017cda prowincja okre\u015bla sw\u00f3j system edukacyjny; wcze\u015bniej by\u0142y dwie prowincje, kt\u00f3re prowadzi\u0142y nauczanie religii w szko\u0142ach publicznych: Salta i Tucum\u00e1n. W Salcie by\u0142o odwo\u0142anie od obecno\u015bci nauczania religii w szko\u0142ach pa\u0144stwowych, kt\u00f3re dotar\u0142o do krajowego s\u0105du najwy\u017cszego i nauczanie religii w szko\u0142ach publicznych zosta\u0142o zlikwidowane w takiej formie, w jakiej zosta\u0142o zaproponowane: konfesyjnej i katolickiej. Po odwo\u0142aniu sta\u0142o si\u0119 ono dost\u0119pne poza godzinami lekcyjnymi. Teraz z tak\u0105 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pozosta\u0142a tylko jedna prowincja - Tucum\u00e1n.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku Brazylii dosz\u0142o do podobnej inicjatywy. W tym przypadku chodzi\u0142o o przedstawienie apelu o to, aby nauczanie religii by\u0142o bezwyznaniowe. W tym przypadku brazylijski s\u0105d podtrzyma\u0142 konstytucyjno\u015b\u0107 konfesyjnej edukacji religijnej.<\/p>\n\n\n\n
Trzeci przypadek mamy w Kostaryce, gdzie by\u0142o odwo\u0142anie, r\u00f3wnie\u017c w sprawie konfesjonalizmu, kt\u00f3re pojawi\u0142o si\u0119 w zwi\u0105zku z kszta\u0142ceniem nauczycieli religii, co by\u0142o wy\u0142\u0105czn\u0105 kompetencj\u0105 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego. W obliczu tej apelacji s\u0105d najwy\u017cszy orzek\u0142, \u017ce mo\u017ce istnie\u0107 inny rodzaj szkolenia, tak aby edukacja religijna w szko\u0142ach nie by\u0142a ju\u017c wy\u0142\u0105cznie katolicka. Doprowadzi\u0142o to do reformy programu nauczania w kierunku modelu, kt\u00f3ry mo\u017cna nazwa\u0107 eklektycznym.<\/p>\n\n\n\n
To, co widzimy, to fakt, \u017ce kwestia dotyczy g\u0142\u00f3wnie konfesyjno\u015bci, wi\u0119c modele wielowyznaniowe czy mi\u0119dzykonfesyjne mog\u0105 by\u0107 sposobem na dalsze podtrzymywanie przestrzeni dla edukacji religijnej w szko\u0142ach pa\u0144stwowych.<\/p>\n\n\n\n
Jak w tych krajach podchodzi si\u0119 do kszta\u0142cenia nauczycieli w zakresie religii, jakie s\u0105 wyzwania?<\/h2>\n\n\n\n
-obraz jest inny. W modelach wyznaniowych lub wielowyznaniowych, odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkolenie spoczywa zazwyczaj na wyznaniu religijnym. W tej dziedzinie Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki, ze wzgl\u0119du na d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119 w realizacji tego zadania, dysponuje znacznie wi\u0119kszymi \u015brodkami na kszta\u0142cenie nauczycieli. <\/p>\n\n\n\n
My\u015bl\u0105c o wyzwaniach zwi\u0105zanych z kszta\u0142ceniem tych nauczycieli, uwa\u017cam, \u017ce - m\u00f3wi\u0105c o modelu, w kt\u00f3rym istnieje nauczanie religii w szko\u0142ach pa\u0144stwowych - wyzwania te koncentruj\u0105 si\u0119 przede wszystkim na osi\u0105gni\u0119ciu wykszta\u0142cenia zgodnego z to\u017csamo\u015bci\u0105 tej dyscypliny szkolnej. Kszta\u0142cenie, kt\u00f3re posiada koncepcyjn\u0105 jasno\u015b\u0107 tego, czym jest nauczanie religii i umiej\u0119tno\u015b\u0107 przedstawienia go uczniom, o kt\u00f3rych nie musimy z g\u00f3ry zak\u0142ada\u0107, \u017ce s\u0105 katolikami. <\/p>\n\n\n\n
W Ameryce \u0141aci\u0144skiej mamy wi\u0119kszo\u015b\u0107 ochrzczonych, ale to nie znaczy, \u017ce znaj\u0105 oni swoj\u0105 wiar\u0119. W chaosie religii tym bardziej, bo m\u00f3wimy o wiedzy, kt\u00f3ra nie zak\u0142ada wiary, ale mo\u017ce j\u0105 obudzi\u0107. By\u0142oby bardzo interesuj\u0105ce wiedzie\u0107, jak przekazywa\u0107 i prezentowa\u0107 wiedz\u0119 o religii katolickiej w taki spos\u00f3b, aby uczniowie, kt\u00f3rzy maj\u0105 wiar\u0119, mogli dzi\u0119ki przedmiotowi umocni\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119, aby ci, kt\u00f3rzy szukaj\u0105, mogli zada\u0107 sobie pytanie i by\u0107 mo\u017ce znale\u017a\u0107 odpowied\u017a, a ci, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 wiary, mogli skontrastowa\u0107 swoje stanowisko z pogl\u0105dem Ko\u015bcio\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
W postsekularnym \u015bwiecie, co wnosi do \u015brodowiska szkolnego edukacja religijna?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n-Koncepcja postsekularna narodzi\u0142a si\u0119 pod koniec XIX wieku, kiedy to og\u0142oszono koniec religii. Moment, kt\u00f3ry zbiega si\u0119 z narodzinami system\u00f3w prawnych w wielu krajach Ameryki \u0141aci\u0144skiej. <\/p>\n\n\n\n
Historia potwierdza, \u017ce religia nie znika. Jeste\u015bmy w \u015bwiecie, kt\u00f3ry jest religijny, religia jest zreszt\u0105 ci\u0105gle obecna, cho\u0107 mo\u017ce w innej formie. Dlatego podkre\u015blam potrzeb\u0119 odkrycia, jak ta t\u0119sknota za religijno\u015bci\u0105 jest obecnie przedstawiana. <\/p>\n\n\n\n
Na przyk\u0142ad w Ameryce \u0141aci\u0144skiej brakuje mi w ca\u0142ym programie szkolnego nauczania religii refleksji nad tym, co oznacza religijno\u015b\u0107 ludowa. Religijno\u015b\u0107 ludowa w Ameryce \u0141aci\u0144skiej jest bardzo silnym elementem i wydaje si\u0119, \u017ce nie jest uwzgl\u0119dniona w tych programach nauczania. Uwa\u017cam, \u017ce mo\u017ce to by\u0107 spos\u00f3b na odkrycie niekt\u00f3rych reali\u00f3w, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na religijn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 cz\u0142owieka. W przypadku Ameryki \u0141aci\u0144skiej, ludno\u015b\u0107 Ameryki \u0141aci\u0144skiej, poza sekularyzacj\u0105, kt\u00f3ra istnieje, wsp\u00f3\u0142istnieje z tymi popularnymi przejawami religijnymi: ludzie, kt\u00f3rzy nie praktykuj\u0105 w \u015bcis\u0142ym sensie, ale maj\u0105 swoje nabo\u017ce\u0144stwa, tradycje, kt\u00f3rzy nadal chrzcz\u0105 swoje dzieci, na przyk\u0142ad. Inn\u0105 drog\u0105 jest odkrycie warto\u015bci religii dla wsp\u00f3\u0142istnienia w dzisiejszym \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n
Otwarto\u015b\u0107 na dialog mi\u0119dzykulturowy i mi\u0119dzyreligijny jest dzi\u015b pilnym wyzwaniem, poniewa\u017c pomaga we wsp\u00f3\u0142istnieniu i braterstwie, a to jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 warto\u015bci\u0105 religii katolickiej i stanowi, w obliczu pa\u0144stw, mocny argument. <\/p>\n\n\n\n
Poza \"teoretycznymi dyskusjami\" w codziennym \u017cyciu ludzie wci\u0105\u017c szukaj\u0105 odpowiedzi religijnych, czasem w filozofiach czy przes\u0105dach, ale wci\u0105\u017c szukaj\u0105. Nauczanie religii mo\u017ce by\u0107, w tym kontek\u015bcie, naturalnym sposobem poszukiwania odpowiedzi.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rodrigo Mart\u00ednez ser\u00e1 uno de los ponentes del Encuentro Iberoamericano de Profesores de Humanidades que se celebrar\u00e1 en Madrid entre los d\u00edas 6 y 7 de mayo, impulsado por Siena Educaci\u00f3n. Profesores de las \u00e1reas de Religi\u00f3n, Historia, Filosof\u00eda o Literatura tienen una cita en este encuentro que aunar\u00e1 ponencias, conferencias, talleres y visitas culturales […]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":30393,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[36,37],"tags":[],"class_list":["post-30392","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-actualidad","category-america-latina","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30392","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30392"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30392\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30393"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30392"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30392"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30392"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}