{"id":15236,"date":"2020-04-07T11:13:00","date_gmt":"2020-04-07T10:13:00","guid":{"rendered":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/?p=15236"},"modified":"2026-03-26T11:02:49","modified_gmt":"2026-03-26T10:02:49","slug":"juan-pablo-ii-in-memoriam-sorpresa-en-la-eleccion","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/juan-pablo-ii-in-memoriam-sorpresa-en-la-eleccion\/","title":{"rendered":"Jan Pawe\u0142 II, in memoriam. Niespodziewane wybory"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\">Poczucie, \u017ce wszystko w Ko\u015bciele musi si\u0119 posypa\u0107, by\u0142o pierwsz\u0105 rzecz\u0105, kt\u00f3ra przerwa\u0142a to zdanie w przem\u00f3wieniu inauguruj\u0105cym pontyfikat: <em>\"Nie l\u0119kajcie si\u0119, otw\u00f3rzcie drzwi Chrystusowi\".<\/em> (22-X-1978). Wezwanie to nie zosta\u0142o w\u00f3wczas powszechnie zauwa\u017cone ani zrozumiane, ale okaza\u0142o si\u0119 punktem zwrotnym w tendencji spadkowej epoki posoborowej i otworzy\u0142o horyzont nadziei i m\u0142odo\u015bci, kt\u00f3ry mia\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 przez nast\u0119pne 26 lat pontyfikatu. Fraza ta mia\u0142a sta\u0107 si\u0119 mottem pontyfikatu, co podkre\u015bla hymn <em>Non abbiate paura,<\/em> kt\u00f3re Marco Frisina skomponowa\u0142 na beatyfikacj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tymi s\u0142owami, nieco uroczystymi i poetyckimi, jak lubi\u0142, Jan Pawe\u0142 II zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 przede wszystkim do system\u00f3w politycznych i gospodarczych, zw\u0142aszcza spo\u0142ecze\u0144stw marksistowskich, ale tak\u017ce liberalnych, prosz\u0105c o przyj\u0119cie or\u0119dzia Chrystusa. Taki by\u0142 program pontyfikatu: nie ba\u0107 si\u0119 proponowa\u0107 wszystkim ludziom zbawienia Chrystusa, Ewangelii. Jasno okre\u015bli\u0107 jego warto\u015b\u0107, a tym samym misj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, jego si\u0142\u0119 i uzasadnienie we wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiecie. By\u0142o to tak\u017ce uzasadnienie jego w\u0142asnej misji w \u015bwiecie, misji papie\u017ca, kt\u00f3ry nie jest tylko czcigodn\u0105 pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po minionych epokach, przyci\u0105gaj\u0105c\u0105 turyst\u00f3w do Rzymu, jak Muzea Watyka\u0144skie czy Forum Romanum. Jan Pawe\u0142 II czu\u0142, \u017ce ma misj\u0119, misj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a z jego przes\u0142aniem dla wszystkich narod\u00f3w, z odnow\u0105 i pilno\u015bci\u0105, jak\u0105 da\u0142 mu Sob\u00f3r Watyka\u0144ski II. Towarzyszy\u0142o mu przekonanie i zdrowie, kt\u00f3re podkre\u015bla\u0142y jego propozycj\u0119. P\u00f3\u017aniej straci\u0142 zdrowie, ale nie straci\u0142 przekonania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Pablo_II\" type=\"link\" id=\"https:\/\/es.wikipedia.org\/wiki\/Juan_Pablo_II\">Jan Pawe\u0142 II<\/a> Zosta\u0142 wybrany na papie\u017ca 15 pa\u017adziernika 1978 roku, w wieku 58 lat. By\u0142 w szczytowej formie, silny, charyzmatyczny i zdecydowany. Pochodzi\u0142 z Polski, kt\u00f3ra by\u0142a w\u00f3wczas w du\u017cej mierze odizolowana od reszty Europy \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0105 i pod rz\u0105dami jawnego i surowego re\u017cimu komunistycznego. By\u0107 mo\u017ce dlatego nie znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie kandydat\u00f3w na papie\u017ca. Pami\u0119tam, \u017ce kiedy kardyna\u0142 Felici og\u0142osi\u0142 jego nazwisko na placu \u015awi\u0119tego Piotra, nikt nie wiedzia\u0142, kim jest, a jego zdj\u0119cia nie by\u0142o w gazetach. Co wi\u0119cej, poniewa\u017c pr\u00f3bowa\u0142 wym\u00f3wi\u0107 Wojty\u0142\u0119 z polskim akcentem, z przekre\u015blonym \u201cl\u201d brzmi\u0105cym jak \u201cu\u201d, jego nazwisko nie mog\u0142o zosta\u0107 rozpoznane na listach. Kto\u015b obok mnie zauwa\u017cy\u0142, \u017ce to pewnie suahili i rozejrza\u0142 si\u0119 w\u015br\u00f3d afryka\u0144skich kardyna\u0142\u00f3w. Wyb\u00f3r by\u0142 ca\u0142kowitym zaskoczeniem, a ka\u017cdy kolejny krok przynosi\u0142 co\u015b nowego: jego gesty, tematy, styl, propozycje. Przez prawie 26 lat nigdy si\u0119 nie zatrzyma\u0142 i nie pozwoli\u0142 nikomu innemu si\u0119 zatrzyma\u0107.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Kim by\u0142<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cho\u0107 nie nale\u017ca\u0142 do faworyt\u00f3w, by\u0142 znany kardyna\u0142om elektorom i niekt\u00f3rzy zwr\u00f3cili na niego uwag\u0119. Zab\u0142ysn\u0105\u0142 na niedawnym synodzie na temat ewangelizacji i katechezy. Pomaga\u0142 w opracowaniu encykliki <em>Humanae vitae<\/em>Papie\u017c Pawe\u0142 VI (1968), i broni\u0142 go na r\u00f3\u017cnych konferencjach na ca\u0142ym \u015bwiecie. A \u0106wiczenia duchowe g\u0142osi\u0142 Paw\u0142owi VI nied\u0142ugo wcze\u015bniej (1975). M\u00f3wi si\u0119 o jego promocji przez \u00f3wczesnego kardyna\u0142a Wiednia, Franza K\u00f6niga.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Z pewno\u015bci\u0105 mia\u0142 ciekawy profil. Bra\u0142 udzia\u0142 w tworzeniu <em>Gaudium et spes<\/em> Soboru Watyka\u0144skiego II (1962-1964), mimo \u017ce by\u0142 jednym z najm\u0142odszych biskup\u00f3w. Mia\u0142 silne zaplecze i sk\u0142onno\u015bci intelektualne, by\u0142 profesorem etyki w Lublinie, promowa\u0142 kilka czasopism my\u015bli chrze\u015bcija\u0144skiej i personalistycznej. Ale by\u0142 te\u017c duszpasterzem w trudnej sytuacji, promowa\u0142 duszpasterstwo w Krakowie po\u015br\u00f3d komunistycznego re\u017cimu. Wtajemniczeni wiedzieli o jego interwencji w trudnych sprawach Ko\u015bcio\u0142a w Rzymie. Wiedzia\u0142, jak porusza\u0107 si\u0119 w miejscach publicznych. W og\u00f3le nie by\u0142 nie\u015bmia\u0142y. Ponadto posiada\u0142 naturalne dary wsp\u00f3\u0142czucia, stanowczo\u015bci i zdolno\u015bci do dialogu. Mia\u0142 zadziwiaj\u0105c\u0105 zdolno\u015b\u0107 do j\u0119zyk\u00f3w. Potrafi\u0142 rozmawia\u0107 po francusku, angielsku, niemiecku, hiszpa\u0144sku i w\u0142osku, opr\u00f3cz rodzimego j\u0119zyka polskiego. A on to uwielbia\u0142.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>D\u0142ugi i intensywny pontyfikat<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Od pocz\u0105tku zaskakiwa\u0142 stylem i inicjatyw\u0105. Styl pochodzi\u0142 z jego wn\u0119trza. Papie\u017ce zmieniaj\u0105 swoje imi\u0119, aby wyrazi\u0107 nowy status, kt\u00f3ry uzyskuj\u0105. Karol Wojty\u0142a zmieni\u0142 imi\u0119, ale podj\u0105\u0142 si\u0119 swojej misji, nie przestaj\u0105c by\u0107 sob\u0105. Wr\u0119cz przeciwnie, by\u0142 pewien - pisa\u0142 to - \u017ce zosta\u0142 wybrany, aby rozwija\u0107 to, co by\u0142o w nim. Jaki papie\u017c odwa\u017cy\u0142by si\u0119 napisa\u0107 tak osobiste ksi\u0105\u017cki o swoim \u017cyciu i my\u015bli jak: <em>Przekroczenie progu nadziei; Dar i tajemnica<\/em>; <em>Wstawaj, idziemy<\/em>; y<em> Pami\u0119\u0107 i to\u017csamo\u015b\u0107<\/em>w dodatku do wierszy?&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">To nie by\u0142y osobiste zdarzenia. Prze\u017cy\u0142 wiele skrzy\u017cowa\u0144 Ko\u015bcio\u0142a w historii. Musia\u0142 \u017cy\u0107 w totalitarnym re\u017cimie nazistowskim i komunistycznym, musia\u0142 t\u0142umaczy\u0107 m\u0142odym ludziom moralno\u015b\u0107 Ko\u015bcio\u0142a, zw\u0142aszcza seksualn\u0105, musia\u0142 szuka\u0107 dr\u00f3g osobistego sumienia w uniwersyteckim nauczaniu etyki i moralno\u015bci. Musia\u0142 te\u017c broni\u0107 <em>Humanae vitae<\/em>Spos\u00f3b, w jaki implikowa\u0142 ide\u0119 seksualno\u015bci i cz\u0142owieka, chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 antropologi\u0119.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jego opanowanie, oparte na silnych przekonaniach i do\u015bwiadczeniach wiary, okaza\u0142o si\u0119 niezwykle cenne w czasach niepewno\u015bci. Wchodzi\u0142 we wszystkie trudne pytania, jedno po drugim, z cierpliwo\u015bci\u0105 i wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a naprawd\u0119 zdumiewaj\u0105ca i charakterystyczna dla jego charakteru. A jednocze\u015bnie z charakterystyczn\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105. Nie by\u0142 cz\u0142owiekiem spi\u0119tym. Dawa\u0142 sobie czas na studiowanie i na to, by sprawy by\u0142y studiowane, a on sam lubi\u0142 o nich dyskutowa\u0107. To mog\u0142o je op\u00f3\u017ani\u0107, ale do portu przyp\u0142yn\u0119\u0142y jeden po drugim. Wystarczy pomy\u015ble\u0107 o Katechizmie Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Kiedy j\u0105 zaproponowano, wielu uwa\u017ca\u0142o, \u017ce jest to zadanie niemo\u017cliwe do wykonania.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nie ba\u0142 si\u0119 dra\u017cliwych kwestii. Stan\u0105\u0142 przed wieloma z nich, bardzo \u015bwiadomy swojej misji. Zgromadzi\u0142 biskup\u00f3w z kraj\u00f3w w trudnych czasach lub zgromadze\u0144 w k\u0142opotach. Interweniowa\u0142 w wa\u017cnych sprawach mi\u0119dzynarodowych i pomna\u017ca\u0142 aktywno\u015b\u0107 dyplomatyczn\u0105 Watykanu na rzecz pokoju i praw cz\u0142owieka. Sz\u0142o to w parze z du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 inicjatyw doktrynalnych, ci\u0105g\u0142ymi podr\u00f3\u017cami i wizytami w parafiach Rzymu i diecezji w\u0142oskich. Bo by\u0142 te\u017c biskupem Rzymu i prymasem W\u0142och.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142 wyra\u017anym protagonist\u0105 rozpadu komunizmu w Europie Wschodniej. By\u0142o to r\u00f3wnie cudowne jak upadek mur\u00f3w Jerycha, ale wi\u0105za\u0142o si\u0119 te\u017c ze \u015bwiadom\u0105 i intensywn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dyplomatyczn\u0105 oraz silnym i wyra\u017anym wsparciem moralnym dla jego rodak\u00f3w w unii. <em>Solidarno\u015b\u0107<\/em>. Wsparcie, kt\u00f3re nie by\u0142o emocjonalne i oportunistyczne, ale oparte na zasadach sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej i godno\u015bci cz\u0142owieka. I zapracowa\u0142 na atak, kt\u00f3ry wyra\u017anie uczyni\u0142 go wsp\u00f3\u0142uczestnikiem krzy\u017ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raz po raz g\u0142osi\u0142 zasady moralne i ich praktyczne zastosowanie (obrona \u017cycia i rodziny, doktryna spo\u0142eczna, zakaz wojny), niezale\u017cnie od tego, czy by\u0142y one poprawne politycznie, czy nie. Zdecydowanie sprzeciwi\u0142a si\u0119 wojnie w Zatoce Perskiej. Przeciwstawi\u0142 si\u0119 re\u017cimom Sandinist\u00f3w i Castro i ukierunkowa\u0142 teologi\u0119 wyzwolenia. Kaza\u0142 dok\u0142adnie zbada\u0107 spraw\u0119 Galileusza. Aby przygotowa\u0107 si\u0119 na prze\u0142om tysi\u0105cleci, chcia\u0142 oczy\u015bci\u0107 pami\u0119\u0107 historyczn\u0105 i prosi\u0142 o przebaczenie za niepowodzenia Ko\u015bcio\u0142a i grzechy chrze\u015bcijan. Chcia\u0142 wi\u0119kszej przejrzysto\u015bci w sprawach watyka\u0144skich. Od pocz\u0105tku promowa\u0142 dialog ekumeniczny z protestantami i prawos\u0142awnymi. I wykona\u0142 bezprecedensowe gesty wobec \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych szczerze ceni\u0142, a tak\u017ce wobec przedstawicieli innych religii, kt\u00f3rych zgromadzi\u0142 na wsp\u00f3lnej modlitwie.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Styl i sumienie<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tak samo jak jego nastr\u00f3j, uderzaj\u0105ce by\u0142o jego opanowanie. Ka\u017cdy sumienny autorytet czuje ci\u0119\u017car swojego urz\u0119du. Dlatego on r\u00f3wnie\u017c musi zachowa\u0107 dystans. Jan Pawe\u0142 II nigdy nie odpoczywa\u0142 od swojego urz\u0119du. Zawsze go nosi\u0142. \u0106wiczy\u0142 to dzie\u0144 w dzie\u0144, na oczach ca\u0142ego \u015bwiata. Regularnie go\u015bci\u0142 na porannej Mszy \u015bw. oraz przy swoim stole, \u015bniadaniu, obiedzie i kolacji, a tak\u017ce na wielu audiencjach. Stale d\u0105\u017cy\u0142 do poznawania ludzi i cz\u0119sto pomija\u0142 protok\u00f3\u0142, zupe\u0142nie naturalnie. Nie by\u0142 cz\u0142owiekiem kurii i nie poci\u0105ga\u0142a go papierkowa robota. To powierzy\u0142 swoim podw\u0142adnym. I tam, by\u0107 mo\u017ce, pewne rzeczy prze\u015blizgn\u0119\u0142y si\u0119 przez szczeliny.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">By\u0142 przekonany, \u017ce jego misj\u0105 jest przekazywanie Ewangelii jako tego, czym ona jest, czyli osobistego \u015bwiadectwa, i \u017ce musi to robi\u0107 razem z ca\u0142ym Ko\u015bcio\u0142em. St\u0105d znaczenie podr\u00f3\u017cy i spotka\u0144, kt\u00f3re na pocz\u0105tku wydawa\u0142y si\u0119 anegdotyczne, a jednak s\u0105 jednym z kluczy do pontyfikatu. Zgromadzi\u0142 miliony ludzi na modlitwie, s\u0142uchaniu Ewangelii czy sprawowaniu Eucharystii. Niekt\u00f3re wiece by\u0142y najwi\u0119kszymi, jakie kiedykolwiek odnotowano w historii ludzko\u015bci. Ale co wa\u017cniejsze, by\u0142o to uprzywilejowane wykonywanie jego papieskiej pos\u0142ugi i przynios\u0142o widoczny efekt jedno\u015bci i odnowy w ca\u0142ym Ko\u015bciele w trudnym czasie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na oczach wszystkich spe\u0142ni\u0142a si\u0119 zasada, \u017ce Eucharystia buduje Ko\u015bci\u00f3\u0142. Po tak wielu podzia\u0142ach i niepewno\u015bciach Ko\u015bci\u00f3\u0142 zgromadzi\u0142 si\u0119 na wszystkich kontynentach wok\u00f3\u0142 nast\u0119pcy Piotra, aby zamanifestowa\u0107 swoj\u0105 wiar\u0119, uczci\u0107 tajemnic\u0119 Chrystusa i zwi\u0119kszy\u0107 swoj\u0105 jedno\u015b\u0107 w mi\u0142o\u015bci. Wielu biskup\u00f3w i ksi\u0119\u017cy odzyska\u0142o nadziej\u0119, rado\u015b\u0107 i ch\u0119\u0107 do pracy. \u015awiadectwa s\u0105 niezliczone, jak r\u00f3wnie\u017c da\u0142y pocz\u0105tek fali powo\u0142a\u0144 kap\u0142a\u0144skich.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Cz\u0142owiek wiary<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dawa\u0142 sta\u0142e i naturalne \u015bwiadectwo pobo\u017cno\u015bci i wiary. Wszyscy widzieli, \u017ce m\u00f3wi\u0142 z wiar\u0105 w doktryn\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, z wiar\u0105 tak\u017ce w dokumenty soborowe, w kt\u00f3rych widzia\u0142 drog\u0119 Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3r\u0105 musia\u0142 pod\u0105\u017ca\u0107. Mia\u0142 doktryn\u0119, kt\u00f3ra dojrzewa\u0142a dog\u0142\u0119bnie, a jego intelektualny umys\u0142 by\u0142 zatroskany, odk\u0105d by\u0142 profesorem uniwersyteckim, o nawi\u0105zanie ewangelizacyjnego dialogu ze wsp\u00f3\u0142czesnym \u015bwiatem. Mia\u0142 te\u017c do\u015bwiadczenie duszpasterskie i wyra\u017an\u0105 trosk\u0119 o m\u0142odych ludzi i ich problemy. Stamt\u0105d sumiennie rozwija\u0142 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 doktryn\u0119 ma\u0142\u017ce\u0144sk\u0105 i spo\u0142eczn\u0105. I relacja mi\u0119dzy wiar\u0105 a rozumem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Widziano go modl\u0105cego si\u0119 nieustannie, rok po roku. Dotyczy\u0142o to zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy \u017cyli blisko niego na r\u00f3\u017cnych etapach jego \u017cycia, kt\u00f3rzy pozostawili zgodne \u015bwiadectwa i niezliczone anegdoty. Kiedy tak cz\u0119sto widywali go w kaplicy w noce tych wyczerpuj\u0105cych podr\u00f3\u017cy. Przede wszystkim Jan Pawe\u0142 II rz\u0105dzi\u0142 Ko\u015bcio\u0142em przez modlitw\u0119. Nie by\u0142 zarz\u0105dc\u0105 spraw ko\u015bcielnych. Nie szuka\u0142 skuteczno\u015bci w urz\u0119dzie, ale w kaplicy. W Rzymie widziano go odprawiaj\u0105cego Eucharysti\u0119 z intensywno\u015bci\u0105 i skupieniem, prywatnie i publicznie. Widzia\u0142y go miliony wiernych podczas jego podr\u00f3\u017cy i w telewizji. Szczeg\u00f3lnie w jego radosnych spotkaniach z setkami tysi\u0119cy m\u0142odych ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wida\u0107 te\u017c by\u0142o, \u017ce z charakterystycznym dla siebie opanowaniem i \u015bwiadomo\u015bci\u0105 wiary udaje si\u0119 osobi\u015bcie na fora mi\u0119dzynarodowe, a tak\u017ce na dialog z wielkimi autorytetami \u015bwiata, by proponowa\u0107 wiar\u0119 Jezusa Chrystusa, z przekonaniem, \u017ce jest ona zbawieniem dla wszystkich ludzi i wszystkich kultur. Dostrzegano w nim sprzeciw wobec wszelkich wojen i wszelkiej przemocy, a tak\u017ce obron\u0119 \u017cycia ludzkiego od pocz\u0105tku do ko\u0144ca oraz godno\u015bci cz\u0142owieka w ka\u017cdych okoliczno\u015bciach. Wszystko to by\u0142o histori\u0105 i zosta\u0142o zrobione tak, aby wszyscy mogli to zobaczy\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Pozostawi\u0142 po sobie niezwyk\u0142\u0105 liczb\u0119 dokument\u00f3w, obejmuj\u0105cych wszystkie aspekty \u017cycia Ko\u015bcio\u0142a. Pozostawi\u0142 <a href=\"https:\/\/www.omnesmag.com\/recursos\/argumentos\/teologia-siglo-xx\/las-correcciones-al-catecismo-holandes\/\" type=\"post\" id=\"27580\">Katechizm<\/a>, co jest kamieniem milowym w jego historii. I odnowiony Kodeks Prawa Kanonicznego. Pozostawi\u0142 po sobie wiele \u015bwietlanych, osobistych pism. A przede wszystkim osobisty \u015blad cz\u0142owieka wiary i modlitwy. I wype\u0142ni\u0142 misj\u0119, kt\u00f3r\u0105 sam uwa\u017ca\u0142 za podj\u0119t\u0105, z opatrzno\u015bciow\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105, wkraczaj\u0105c z Ko\u015bcio\u0142em w trzecie tysi\u0105clecie, \u201cprzekraczaj\u0105c pr\u00f3g nadziei\u201d.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>La sensaci\u00f3n de que todo en la Iglesia ten\u00eda que ir para abajo fue lo primero que quebr\u00f3 aquella frase del discurso inaugural del Pontificado: \u201cNo teng\u00e1is miedo, abrid las puertas a Cristo\u201d (22-X-1978). La llamada no fue muy advertida ni comprendida entonces, pero result\u00f3 un punto de inflexi\u00f3n en la tendencia a la baja [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":15244,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","footnotes":""},"categories":[57,537,53],"tags":[],"class_list":["post-15236","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-argumentos","category-recursos","category-teologia-siglo-xx","pmpro-has-access"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15236","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15236"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15236\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15244"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15236"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15236"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.omnesmag.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15236"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}